فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

همانندی اندیشه‌های جلال آل احمد و صدر الادبای اصفهانی
همانندی اندیشه‌های جلال آل احمد و صدر الادبای اصفهانی

قهرمان شیری؛ فاطمه هوشمندی یاور

دوره 2، شماره 1 ، فروردین 1398، ، صفحه 4-32

چکیده
  صدر الادبای اصفهانی یک نویسنده­ی شریعت­گرا (مشروعه خواه) در دوره­ی مشروطه است که نزدیک به نیم قرن پیش از جلال آل احمد، در تحلیل­های داستانی خود، استنباط­ها و استدلال­ها و راه­حل­هایی رامطرح ...  بیشتر
بررسی تحلیلی پیوند هفت خان اسفندیار با شمنیسم، تشرف و جهان مردگان
بررسی تحلیلی پیوند هفت خان اسفندیار با شمنیسم، تشرف و جهان مردگان

علی فرزانه قصرالدشتی؛ محمود رضایی دشت ارژنه؛ فرخ حاجیانی

دوره 5، شماره 2 ، تیر 1401، ، صفحه 4-22

چکیده
  الیاده معتقد است یکی از بن‌مایه‌های اصلی حماسه‌ها، سفرهای آیینی پهلوانان است. از سوی دیگر ایران یکی از تأثیرگذارترین جوامع در آیین‌های شمنی به شمار می‌رود و نمودهای شمنی در حماسه‌های ایرانی بسیار ...  بیشتر
تأثیرپذیری اقبال لاهوری از مولوی در ترسیم چهرۀ انسان کامل
تأثیرپذیری اقبال لاهوری از مولوی در ترسیم چهرۀ انسان کامل

سیدعلی کرامتی مقدم

دوره 2، شماره 2 ، تیر 1398، ، صفحه 4-24

چکیده
  بین اشعار مولوی و اقبال لاهوری شباهت‎های فراوانی وجود دارد که این دو شاعر بزرگ را به هم نزدیک کرده‌است. سئوال اصلی پژوهش آن است که اقبال و مولوی چه هدفی را در شعر می‎جسته‎اند و چه عواملی سبب پیوند ...  بیشتر
بررسی رابطه ترامتنی غزل رهی معیری با سعدی
بررسی رابطه ترامتنی غزل رهی معیری با سعدی

هوشنگ محمدی‌افشار؛ مبین صالحی نیا

دوره 2، شماره 3 ، آبان 1398، ، صفحه 4-20

چکیده
  چکیده سخنوران برجستة ادب فارسی هرکدام در برخی از انواع ادبی دستی توانا داشته‌اند. به گونه‌ای که آن نوع ادبی را به شاخص و معیاری برای آثار ادبی دیگر تبدیل کرده‌اند و آثارشان به عنوان مادر متن مورد توّجه ...  بیشتر
بررسی تطبیقی کارکرد رنگ‌ها در داستان‌های «ویس و رامین» و «ترستان و ایزوت»
بررسی تطبیقی کارکرد رنگ‌ها در داستان‌های «ویس و رامین» و «ترستان و ایزوت»

علی محمد رضائی هفتادر

دوره 2، شماره 4 ، بهمن 1398، ، صفحه 4-24

چکیده
  پس‌ازآنکه در دهه­های اخیر، شماری از روان­شناسان به حضور برجستۀ رنگ­ها در زندگی نوع بشر توجّه کردند، استفادۀ هدفمند از این عنصر در ادبیات فزونی گرفت. البتّه، به دلیل حضور اثرگذار رنگ در زندگی روزمرۀ ...  بیشتر
شاخصه‌های زبانی و اندیشگانی بانوگشسب‌نامه
شاخصه‌های زبانی و اندیشگانی بانوگشسب‌نامه

محمدرضا صالحی مازندرانی؛ سمیه شرونی

دوره 3، شماره 1 ، فروردین 1399، ، صفحه 4-26

چکیده
  بانوگشسب‌نامه منظومه‌ای حماسی است که موضوع آن شرح زندگی و دلاوری‌های بانوگشسب، دختر رستم است و تنها حماسه ملی ایران است که پهلوان بانویی قهرمان حماسه است. در پژوهش‌های علمی، تعیین ارزش واقعی یک اثر، ...  بیشتر
نقش اقناعی استعارۀ مفهومی در گفتمان اجتماعی- سیاسی صمد بهرنگی (مطالعه موردی قصۀ
نقش اقناعی استعارۀ مفهومی در گفتمان اجتماعی- سیاسی صمد بهرنگی (مطالعه موردی قصۀ "پسرک لبوفروش")

دکتر ابوالفضل غنی زاده

دوره 3، شماره 4 ، دی 1399، ، صفحه 4-20

چکیده
  استعاره؛ نگاشت قلمروهای متناظر (مبدأ و مقصد) در نظام مفهومی است. استعاره گر با استفاده از اعتبار اولیه، ثانویه و نهایی همچنین قدرت اقناعی، از طریق ارتقای اطمینان دانشی در نظام شناختی استعاره گیر، با استفاده ...  بیشتر
بررسی درون‌مایه‌های آموزشی- مهارتی و تربیتی- اخلاقی داستان‌های منتخب کودک ایران و جهان
بررسی درون‌مایه‌های آموزشی- مهارتی و تربیتی- اخلاقی داستان‌های منتخب کودک ایران و جهان

سجاد نجفی بهزادی؛ فاطمه صالحی بروجنی

دوره 4، شماره 1 ، فروردین 1400، ، صفحه 4-16

چکیده
  انتخاب نوع درون­مایه داستان­های کودک و نوجوان از اهمیت زیادی برخوردار است. آنچه از روزگار گذشته تا اکنون در داستان­های کودکان دیده می­شود، درون­مایه­های اخلاقی و تربیتی است. این نوع درون­مایه­ها ...  بیشتر
بررسی موسیقی شعر دیوان عمعق بخاری
بررسی موسیقی شعر دیوان عمعق بخاری

موسی کرمی؛ عبدالعظیم زارهشی

دوره 4، شماره 2 ، تیر 1400، ، صفحه 4-32

چکیده
  راز ماندگاری سخن منظوم را باید درابعاد متعدد و با رویکردهای مختلف مورد واکاوی قرار داد. یکی از این ابعاد، بررسی «موسیقی شعر» با رویکرد زیبا شناختی است. از شاخه­های موسیقی شعر، موسیقی درونی و معنوی ...  بیشتر
شیوه‌های تأثیرپذیری از قرآن و حدیث در شعر وصال شیرازی
شیوه‌های تأثیرپذیری از قرآن و حدیث در شعر وصال شیرازی

سید امیر جهادی؛ حمیدرضا خوارزمی؛ علیرضا خداونددوست

دوره 4، شماره 3 ، مهر 1400، ، صفحه 4-24

چکیده
  میرزا محمّد شفیع شیرازی متخلّص به وصال در سدۀ سیزدهم هجری، شاعری مسلمان و شیعه­ای دلسوخته، از محبّان اهل بیت و از جملۀ شاعرانی است که در سرودن اشعار خود به آیات قرآن، روایات، احادیث و وقایع مذهبی نظر ...  بیشتر
بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریه‌ی ریزوماتیک ژیل دلوز
بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریه‌ی ریزوماتیک ژیل دلوز

بهزاد خواجات

دوره 4، شماره 4 ، دی 1400، ، صفحه 4-24

چکیده
  ژیل دلوز[1](1925-1995) از متفکران بنام معاصر است که نظریه­ی ریزوماتیک او(که در مقابل نظریه­ی درختی قرار ­می­گیرد) همواره از سوی اندیشمندان مورد توجه و واکاوی قرارگرفته است.دلوز و فلکس گاتاری[2] بمثابه­ی ...  بیشتر
پژوهشی تازه در جلوه‌های تأثیرپذیری از آیات قرآنی در مقامات حمیدی
پژوهشی تازه در جلوه‌های تأثیرپذیری از آیات قرآنی در مقامات حمیدی

ریحانه صادقی؛ احمد خواجه ایم

دوره 3، شماره 2 ، تیر 1399، ، صفحه 4-20

چکیده
  در پژوهش حاضر تلاش گردیده تا با واکاوی متن مقامات حمیدی به بیان بازتاب مختلف آیات و مضامین قرآن کریم -که در هیچ مأخذی بدان اشاره نشده‌است- پرداخته‌شود. گردآوری داده‌ها به روش کتابخانه‌ای و به صورت توصیفی ...  بیشتر
آیینۀعشق در شاهنامۀ فردوسی و شاهنامۀ کردی
آیینۀعشق در شاهنامۀ فردوسی و شاهنامۀ کردی

مصطفی رادمرد؛ میر جلال الدّین کزّازی

دوره 3، شماره 3 ، مهر 1399، ، صفحه 4-21

چکیده
  از آنجا که عشق یکی از موضوعات داستانی است، تجلی آن در داستان­های حماسی از دیدگاه انواع ادبی، آمیزه­ای از نوع حماسی و غنایی است. الماسخان کندوله­ای در سرایش شاهنامۀ کردی، متاثّر از فرهنگ بومی، پاره­ای ...  بیشتر
شکل‌شناسی داستان‌های کوتاه اکبر صحرایی (بر اساس مجموعه داستان «آدم هم پوست می‌اندازد»)
شکل‌شناسی داستان‌های کوتاه اکبر صحرایی (بر اساس مجموعه داستان «آدم هم پوست می‌اندازد»)

محبوبه بسمل

دوره 5، شماره 4 ، دی 1401، ، صفحه 4-22

چکیده
  اکبر صحرایی به گواهی آثار موفقش یکی از داستان‌نویسان برجستۀ دفاع مقدّس است. پژوهش‌هایی که تاکنون دربارۀ آثارش نوشته شده‌ اندک است. لذا مقالۀ حاضر درصدد است با تحلیل شکل‌شناسانه مجموعۀ داستانی «آدم ...  بیشتر
بررسی جلوه‌های عنصر زمان در مقامات حریری بر اساس ساختارهای نظریّة گفتمان روایی ژرار ژنت
بررسی جلوه‌های عنصر زمان در مقامات حریری بر اساس ساختارهای نظریّة گفتمان روایی ژرار ژنت

غلامرضا کریمی فرد؛ فاطمه تختی

دوره 6، شماره 2 ، تیر 1402، ، صفحه 4-28

چکیده
  زمان تنها عنصر تأثیرگذار در منطق روایت نیست؛ امّا در روایت‌گری نقشی اساسی دارد. زمان در روایت‌شناسی بر اساس فرایندهای نظم و ترتیب، تداوم روایت و تکرار یا بسامد بررسی می‌شود و ژرار ژنت از بزرگترین نظریّه‌پردازان ...  بیشتر
نمود جانوران در شعر فروغ فرخزاد
نمود جانوران در شعر فروغ فرخزاد

یوسف کرمی چمه

دوره 5، شماره 3 ، مهر 1401، ، صفحه 5-24

چکیده
  جانوران در ادب فارسی همواره نقش پر رنگی داشته‌اند و شاعران و نویسندگان در زمان‌های گوناگون و بر حسب مقتضیات روزگار به جانوران اشاره کرده‌اند. فروغ فرخزاد از جانوران همچون بسیاری پدیده‌های دیگر بهره ...  بیشتر
نقد و ارزیابی معادل یابی واژگانی در ترجمۀ عربی تاریخ بیهقی براساس الگوی گارسس
نقد و ارزیابی معادل یابی واژگانی در ترجمۀ عربی تاریخ بیهقی براساس الگوی گارسس

نفیسه رئیسی مبارکه

دوره 6، شماره 1 ، فروردین 1402، ، صفحه 5-29

چکیده
  یحیی الخشاب و صادق نشأت در سال 1956 میلادی تاریخ بیهقی را به عربی ترجمه کردند. ارزش علمی و ادبی تاریخ بیهقی در میان متون فارسی و تاریخی، بایستگی ارزیابی و نقد چنین ترجمه ای را نمایان می کند. نقد ترجمه یکی ...  بیشتر
فراشعر در شعر عربی و فارسی با تکیه بر نمونگزین هایی از چند شاعر شناخته شدة فارسی و عربی
فراشعر در شعر عربی و فارسی با تکیه بر نمونگزین هایی از چند شاعر شناخته شدة فارسی و عربی

غلامرضا کریمی فرد

دوره 6، شماره 3 ، مهر 1402، ، صفحه 5-29

چکیده
  اندیشمندان و بزرگان فلسفه و ادبیات همواره سعی کرده اند شعر را تعریف و آن گونه که فهم آنان اقتضا می کند به بیان خصایص آن بپردازند. شعر، یکی از مظاهر آثارحیات عقلانی آدمی است که در رهگذر تحلیل ها و تفسیرهای ...  بیشتر
بررسی و مقایسه‌ی رابطة متقابل جهان‌نگری و صنایع بدیعی در اشعار سهراب سپهری و محمدرضا شفیعی کدکنی ( با استفاده از نظریّة ساختارگرایی تکوینی لوسین گولدمن)
بررسی و مقایسه‌ی رابطة متقابل جهان‌نگری و صنایع بدیعی در اشعار سهراب سپهری و محمدرضا شفیعی کدکنی ( با استفاده از نظریّة ساختارگرایی تکوینی لوسین گولدمن)

دکتر ساره تربیت؛ محمد عنایتی قادیکلایی

دوره 1، شماره 1 ، اسفند 1397، ، صفحه 7-29

چکیده
  با مطالعه و بررسی آثاری که پیرامون نقد ادبی نگاشته شده‌اند، می‌توان دو رویکرد عمده را از یکدیگر متمایز کرد: در رویکرد اوّل، اثر و متن ادبی، تنها انعکاس­دهنده­ی ذهنیّت مؤلّف خویش دانسته شده و متن، ...  بیشتر
اسرار عرفانی و رموز بیانی در مطلعیه مثنوی مولوی
اسرار عرفانی و رموز بیانی در مطلعیه مثنوی مولوی

فاضل عباس زاده؛ مهرداد آقائی

دوره 4، شماره 1 ، فروردین 1400، ، صفحه 16-36

چکیده
  مولانا در طلیعه مثنوی با نوای دلکش و ناله­های خالصانه نی، عطش عرفانی جدایی روح معنوی را از اصل خود با زبان سوزناک نی شرحه شرحه بیان می­کند. این ­نامه عصاره­ای از شش دفتر مثنوی معنوی و نیز براعت استهلالی ...  بیشتر
جستاری در ارتباط بینامتنی قصیدۀ ایوان مدائن خاقانی با سینیۀ بُحتری
جستاری در ارتباط بینامتنی قصیدۀ ایوان مدائن خاقانی با سینیۀ بُحتری

حامد صافی

دوره 3، شماره 2 ، تیر 1399، ، صفحه 21-40

چکیده
  یولیا کریستوا اصطلاح بینامتنیت را نخستین بار در سال 1966 مطرح کرد، امّا از نظر او و رولان بارت که بنیان‌گذاران اصلی این نظریه بودند، بینامتنیت به عنوان دیدگاهی روشمند برای بررسی و ردیابی تأثیر یک متن در ...  بیشتر
«بررسی سبک‌شناختی اشعار مهدی اخوان ثالث»
«بررسی سبک‌شناختی اشعار مهدی اخوان ثالث»

مهین زنده دل؛ سید محمود رضا غیبی

دوره 3، شماره 4 ، دی 1399، ، صفحه 21-47

چکیده
  یکی از راه‌های تشخیص سبک و تمایز آن‌ها، بررسی ویژگی‌های زبانی و معنایی و ادبی و فکری ِ یک اثر است. اخوان ثالث یکی از تابناک‌ترین چهره‌های شعر معاصر، با توشه‌ای پربار از ادبیات کلاسیک به شعر نیمایی ...  بیشتر
بررسی سبک‌شناسی و جامعه‌شناختی«چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» با تأکید بر رویکرد لوسین گلدمن
بررسی سبک‌شناسی و جامعه‌شناختی«چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» با تأکید بر رویکرد لوسین گلدمن

ندا یانس؛ کامران پاشایی فخری؛ پروانه عادلزاده

دوره 2، شماره 3 ، آبان 1398، ، صفحه 22-39

چکیده
  جامعه‌شناسی ادبیات شاخه‌ای از جامعه‌شناسی است که به رغم سنت دیرینة ادبی و آثار ادبی فراوان در تاریخ ایران، چندان که باید و شاید در میان خانواده علوم اجتماعی گسترش نیافته است. این عدم گسترش، هم در حوزه ...  بیشتر
تحلیل جایگاه دیو در مرزبان نامه از منظر آموزه های دین زرتشت و اسلام و باورهای عامیانه
تحلیل جایگاه دیو در مرزبان نامه از منظر آموزه های دین زرتشت و اسلام و باورهای عامیانه

خدابخش اسداللهی؛ علیرضا کاظمی ها

دوره 5، شماره 2 ، تیر 1401، ، صفحه 22-41

چکیده
  در بین متون کهن ادبیات فارسی، شواهدی از رسوخ و نفوذ اساطیر کهن ملل می توان یافت که حاکی از تأثر نویسنده یا شاعر اثر از آن اساطیر است. آنگاه که اقوال نویسنده در متن از دیدگاه اسطوره شناختی مورد بررسی قرار ...  بیشتر
تردید در اصالت غزلی از خاقانی شروانی
تردید در اصالت غزلی از خاقانی شروانی

اکبر حیدریان

دوره 3، شماره 3 ، مهر 1399، ، صفحه 22-34

چکیده
  انتساب شعری به دو یا چند شاعر در تاریخ ادبیّات سابقه دارد. از دیرباز ادبای ما برای تعین صحّت انتساب اینگونه اشعار به یک شاعر شیوه‌هایی اتخاذ کرده‌اند که بر معیارهای شخصی و  ذوقی استوار بوده است. امروزه ...  بیشتر