رستاخیز کهن‌الگوهای یونگ در داستان «بیدار کردن ابلیس معاویه را خیز وقت نماز است»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته دکترای زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد علوم و تحقیقات تهران.تهران، ایران

10.52547/qap.22471.4.3.71

چکیده

کهن‌الگوها صورت‌های ازلی مشترک در ذهن و ضمیر ناخودآگاه جمعی  افراد بشر هستند که در هر دوره‌ای به‌صورت عقاید رایج آن دوره خود را نشان می‌دهند و نگرش آن‌ها می‌تواند شناخت ما را در مورد جریان‌های عمیق فرهنگی،ادبی و مذهبی در دوره‌های تاریخی افزایش دهد. یونگ در آثار خود از کهن‌الگوهای متعددی نام می‌برد و هر یک از آن‌ها را به‌تنهایی و در پیوند کلی باهم در شمار پرمعناترین تجلیات ناخودآگاه جمعی به شمار می‌آورد. در این مقاله کهن‌الگوهایی یونگ در قالب داستانی از دفتر دوم مثنوی)بیدار کردن ابلیس معاویه را خیز وقت نماز است) تحلیل گردیده در این پژوهش بادید مکتـب روانکـاوی یونـگ و از منظر کهن‌الگویی به جهان شعری مولانا نگریسته شده و مشخص شد که این دسته از کهن‌الگوها تأثیر بسزایی بر ذهن و زبان این شاعر داشته‌اند. همچنین تأثیر کهن‌الگوهایی نظیر عشق، مرگ،تولد دوباره، قهرمان، و ... که همواره ذهن بشر را به خود مشغول کرده‌اند، در شعر مولانا بررسی‌شده است.داستان بیدار کردن ابلیس معاویه در سه بخش شخصیت،نماد،موقعیت مورد تحلیل و بررسی قرارگرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The ancient resurrection of Jung's model in awakening the devil Mu'awiyah is the time of prayer

نویسنده [English]

  • Azadeh Ebrahimopur
Graduate of PhD in Persian Language and Literature, Islamic Azad University.Tehran,Iran
چکیده [English]

Archetypes are the eternal primordial forms common in the collective minds and subconscious of human beings that manifest themselves in the common beliefs of that period in each period, and their attitudes can increase our knowledge of deep cultural, literary and religious currents in historical periods. . In his works, Jung mentions several archetypes and considers each of them individually and in general connection as one of the most meaningful manifestations of the collective unconscious. In this article, Jung archetypes in the form of a story from the second book of Masnavi (Awakening of Iblis Mu'awiyah is the time of prayer) are analyzed. In this study, Jung's school of psychoanalysis is viewed from the perspective of Rumi's poetic world and it is found that this category Archetypes have had a significant impact on the mind and language of this poet. Also, the influence of archetypes such as love, death, rebirth, hero, etc., which have always occupied the human mind, has been studied in Rumi's poetry. has taken.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Romi
  • Archetype
  • symbol
  • Character
اسپرهم،داوود،زهرا خدایاری.(1390). «کهن الگوی دریا،ماهی در اندیشه مولوی»،فصلنامه تخصصی مولوی پژوهی ، سال پنجم ،شماره دهم.
امامی،صابر. ابراهیمی پور آزاده. دکتر عبدالحسین،  فرزاد.(1401). «چالش کهن الگو آنیما در داستان مرد اعرابی مولانا»، فصلنامه دهخدا کرج، شماره 53.
امامی،نصرالله.(1377). مبانی و روش های نقد ادبی، تهران: نشرجامی
آموزگار، ژاله.(1385). تاریخ اساطیری ایران، تهران: انتشارات سمت.
حسینی ،مریم .(1387). «نقد کهن الگویی غزلی از مولانا» ،دو فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش زبان و ادبیات فارسی ،صص97- 118.
زرین کوب، عبدالحسین.(1383). تصوف ایرانی در منظر تاریخی آن، ترجمة مجدالدین کیوانی، تهران: انتشارات سخن.
ستاری، جلال.(1374). رمز و مثل در روان کاوی، تهران: توس.
شمیسا، سیروس.(1370). بیان. تهران: فردوس.
شولتز، دو آن، سیدنی الن شولتز.(1377). نظریه های شخصیت. ترجمة یحیی سید محمدی، تهران: نشر هما.
صلاحی مقدم،سهیلا.(1396). نمادهای کهن الگویی در مثنوی معنوی. فصلنامه تخصصی مولوی پژوهی، پیاپی 9 ..
 علوی مقدم، مهیار و مریم ساسانی.سال۱۳۸۷ .«فرآیند نقد اسطورهای در نقد و تحلیل کهن الگوی مرگ و تولّد دوباره»، مجلة مطالعات ایرانی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمـان، سال هفتم، شمارة ۱۴ ،ص 221تا 236.
 فوردهام،فریدا.(1381). مقدمه ای برروان شناسی یونگ. ترجمه مسعود میربها، تهران: نشر اشرفی.
 کزازی،میر جلال الدین.(1376).رویا،حماسه،اسطوره،چاپ نخست، تهران: نشرمرکز.
گلی زاده ،پروین،نسرین گبانجی.(1392). «روانکاوی شخصیت های نمادهای عرفانی مولانا در داستان رومیان و چینیان مثنوی معنوی». فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی، شماره 3، صص164-179.
محمدی،علی. اسمعیلی پور مریم.(1391). «بررسی تطبیقی کهن الگوی نقاب در آراء یونگ و ردپای آن در غزل های مولانا (غزلیات شمس)»،فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی، سال 8 ، شماره 26 ، صص 32-1 .
محمودی،علی. علی اصغر ریحانی فرد.(1391). «تحلیل کهن الگوی حکایت پادشاه و کنیزک مثنوی بر پایه دیدگاه یونگ». پژوهشنامه ادب غنایی، شماره 18، صص 145-166.
مشیری،جلیل. سونیا نوری .(1396). «نقد کهن الگویی داستان دژ هوش ربا». فصلنامه فنون ادبی. دوره نهم ، صص 109-118.
 مورنو،آنتونیو.(1376).یونگ و خدایان و انسان مدرن.ترجمه داریوش مهرجویی، تهران:نشرمرکز.
موسـوی، سـید کـاظم و اشـرف خـسروی.(1387). «آنیمـا و راز اسـارت خـواهران همـراه در شاهنامه. مجلة پژوهش زنان»، ، دورة 6 ،شمارة 3 ، صص 133تا153 .
مولانا، جلال الدین محمد.(1373). مثنوی معنوی، تصحیح و تحلیل دکتر محمـد اسـتعلامی. دفتر اول. تهران: انتشارات زوار.
 همایی، جلال الدین.(1376). مولوی نامه، تهران: هما.
الیاده،میرچا.(1383). اسطوره و رمزدر اندیشه میرچاه الیاده. ترجمه جلال ستاری،تهران : نشرمرکز.
یاوری، حورا.(1374). روانکاوی و ادبیات. تهران: نشر تاریخ ایران.
یونگ، کارل گوستاو.(1377). انسان و سمبولهایش. ترجمة محمود سلطانیه، تهران: جامی.
یونگ،کارل گوستاو. (1390). «بررسی و تحلیل کهن الگو آنیما در غزلی از مولانا»،دوفصلنامه علمی پژوهشی ادبیات عرفانی دانشگاه الزهراء، صص 111-153.
یونگ،کارل گوستاو.(1372). جهان نگری. ترجمة جلال ستاری، تهران: نشر افکار.
 یونگ،کارل گوستاو.(1377). تحلیل رؤیا. ترجمة رضا رضایی، تهران: نشر افکار.
 
..........................................(2011). Review and analysis of anime archetype In a lyric by Rumi, Journal of Mystical Literature, Al-Zahra University, Fall and Winter, pp. 111-153.
Alavi Moghadam, M., & Maryam, S.(2008). "The Process of Mythical Criticism in Critique and Analysis of the Archetype of Death and Rebirth", Journal of Iranian Studies, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Bahonar Kerman University, Year 7, No. 14, pp. 221-236.
Aliadeh, M. (2004) .Myth and Mystery in Mirchah Eliadeh's Thought, translated by Jalal Sattari, Tehran, Markaz Publishing.
Amoozgar, J.(2006).  Mythical History of Iran, Tehran: Samat Publications.
Emami, N. (1998). Principles and Methods of Literary Criticism, Tehran, Nashrjami.
Emami, S .,&Ebrahimipour, A.,& Abdolhossein , F.(1401). "The Challenge of the Anima Archetype in the Story of Rumi's Arab Man" Dehkhoda Karaj Quarterly, No. 53-Fall.
Fordham, F. (2003). Introduction to Jungian Psychology, translated by Massoud Mirbaha, Tehran, Nashra Ashrafi.
Golizadeh, P.,& Nasrin, G.(2013)Psychoanalysis of the characters of Rumi's mystical symbols in the story of the Romans and Chinese of the spiritual Masnavi" Quarterly Journal of Mystical Literature and Mythology, No. 3, pp. 164-179.
Homayi, J.(1997). Molavi Nameh, Tehran: Homa.
Hosseini, M.(2008). Critique of the Ghazal Archetype of Rumi", a bi-monthly quarterly journal of "Persian Language and Literature Research", pp. 97-118.
Jung, C.(1993). Worldview, translated by Jalal Sattari, Tehran: Afkar Publishing.
Jung, C.(1998).  Man and His Symbols, translated by Mahmoud Soltanieh, Tehran: Jami.
Jung, C.(1998). Dream Analysis, translated by Reza Rezaei, Tehran: Afkar Publishing.
Kazazi, M.j. (1997). Roya, Epic, Myth, First Edition, Tehran, Markaz Publishing.
Mahmoudi, A.,& Ali Asghar R.(2012).Analysis of the archetype of the story of the king and the maid of Masnavi based on Jung's view" Journal of Lyrical Literature, No. 18, pp. 145-166.
Mohammadi, A .,& Ismailipour M.(2012). A Comparative Study of the Archetype of the Niqab in Jung's Opinions and Its Traces in Rumi's Ghazals (Shams Ghazals), Quarterly Journal of Mystical Literature and Mythology.
Moreno, A. (1376). Jung and the Gods and Modern Man, translated by Dariush Mehrjoui, Tehran, Markaz Publishing.
Moshiri, J.,&Sonia N.(1396). Archetypal Critique of the Story of the Fortress of Usury" Literary Technologies Quarterly, Volume 9, pp. 109-118 .
Mousavi, S Kazem., & Ashraf Kh.(2008). Anima and the Secret of Captive Sisters in the Shahnameh", Journal of Women's Research, Volume 6, Number 3, pp. 133-153, University of Tehran.
Rumi, J.(1994).  Masnavi Manavi, Correction and Analysis by Dr. Mohammad Estalami, First Office, Tehran: Zavar Publications.
Salahi Moghadam, S.(2017). Archetypal Symbols in the Spiritual Masnavi" Quarterly Journal of Rumi Research.
Sattari, J. (1374). Mystery and Proverb in Psychoanalysis, Tehran: Toos
Schultz.(1998). Two of them and Sydney Allen Schultz, Personality Theories, translated by Yahya Seyed Mohammadi, Tehran: Homa Publishing.
Shamisa, Sirus, Bayan, Tehran: Ferdows.
Spraham, D.,& Zahra Kh.(2011).The Archetype of the Sea, Fish in Rumi's Thought" Rumi Research Quarterly, Year 5, Issue 10.
Yavari, H.(1995). Psychoanalysis and Literature, Tehran: Publication of Iranian History.
Zarrinkoob, A.(2004). Iranian Sufism in its Historical Perspective, translated by Majdaldin Kiwani, Tehran: Sokhan Publications.