فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

نقد دو داستان «زنده بگور» و «حاجی مراد» از صادق هدایت بر اساس نظریه مربع ایدئولوژیک ون دایک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه

2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه

چکیده
زنده بگور صادق هدایت از جمله داستان‌های رئالیستی است که در آن راوی نه تنها خود را بلکه دیگران را نیز سیاه و زشت تصویر کرده است. راوی سپس به‌وسیلۀ بافت اجتماعی و روانی، ویژگی‌های منفی خود را توجیه می‌کند و در این راه از مکانیزم‌های دفاعی روانی استفاده می‌کند، از سویی دیگر در داستان حاجی مراد نیز شخصیت اصلی داستان نمایندۀ جامعۀ زن ستیز معرفی شده و راوی شخصیت اصلی را منفور و زشت تصویر کرده است تا بدین سبب همزمان با بازنمایی واقعیت‌های اجتماعی خشم خود را نسبت به وضعیت موجود نشان دهد. نگارندگان در این پژوهش با روشی توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر نظریۀ مربع ایدئولوژیک ون دایک دو داستان زنده بگور و حاجی مراد را بررسی و تحلیل خواهند کرد. از جمله نتایج این پژوهش در داستان زنده بگور نگاه تبعیض‌آمیز راوی به فرهنگ بیگانه و دست‌یابی به نوع اختلال‌های شخصیتی افراد داستان است همچنین مقابله با ریاکاری و جامعۀ مرد سالار از جمله دستاوردهای این پژوهش در داستان حاجی مراد به شمار می‌رود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Criticism of two stories "Zande Bagor" and "Haji Murad" by Sadegh Hedayat Based on van Dyck's ideological square theory

نویسندگان English

masume bahrami 1
fatemeh modarresi 2
1 Ph.D. student of Persian language and literature, Urmia University
2 Professor of Persian language and literature at Urmia University
چکیده English

Zinde Bagor Sadegh Hedayat is one of the realist stories in which the narrator not only portrays himself but also others as black and ugly. The narrator then justifies his negative characteristics through the social and psychological context and in this way uses psychological defense mechanisms. has been introduced and the narrator has portrayed the main character as hateful and ugly in order to show his anger towards the existing situation at the same time as representing social realities.In this research, the authors will examine and analyze the two stories of Zinda Bagor and Haji Murad with a descriptive-analytical method and relying on Van Dyck's ideological square theory. Among the results of this research in the story of Zind Begour is the narrator's discriminating view of the foreign culture and finding out the personality disorders of the people in the story, as well as confronting the hypocrisy and patriarchal society among the achievements of this research in the story of Haji Murad river

کلیدواژه‌ها English

  • Sadegh Hedayat
  • Zinda Bagur
  • Haji Murad
  • Discourse Analysis
  • Van Dijk
اسماعیلیانی، صحرا و طیطه، هادی (1402)، تأثیر عناصر داستان بر تأویل­پذیری در زنده بگور صادق هدایت، هجدهمین گردهمایی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، ایران.
حسینائی، علی؛ مرادی، علیرضا و یاریاری، فریدون (1385)، «اختلال شخصیت و اقدام به خودکشی در دانشجویان»، فصلنامه روانشناسی دانشگاه تبریز، س 1، ش 2 و 3، صص 76- 47.
رسول­زاده، حسین و بوداقی، حجت (1398)، «بررسی زمانمندی در منظومۀ مهرۀ سرخ سیاوش کسرایی بر اساس نظریۀ ژرار ژنت»، فصلنامۀ نقد، تحلیل و زیبایی­شناسی متون، س2، ش3، صص58-36.
عباسی شکرباغانی، سپیده (1395)، فرافکنی در غزلیات سنایی، گردهمایی سراسری انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، ایران.
موسوی، سیدکاظم و همایون، فاطمه (1388)، «پوچ انگاری منفعل در بوف کور»، فصلنامۀ تخصصی نقد ادبی، س2، ش8، صص 139- 111.
میرصادقی، جمال (۱۳۹۴)، عناصر داستان، تهران: نشر سخن.
مدرسی، فاطمه و طیطه، هادی (1402)، «تحلیل شعر کیفر احمد شاملو بر اساس نظریه مربع ایدئولوژیک ون دایک»، پژوهشنامه ادب غنایی، ش 41، صص 218- 205.
ون دایک، تون آدریانوس (1389)، مطالعاتی در تحلیل گفتمان: از دستور متن تا گفتمان کاوی انتقادی، گروه مترجمان، چاپ سوم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ون دایک، تون آدریانوس (1394)، تحلیل متن و گفتمان درآمدی بین رشته­ای، تهران: نشر پرسش.
هدایت، صادق (۱۳۴۲)، زنده به گور، چاپ ششم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
هدایت، صادق (1400)، مجموعه داستان کوتاه از صادق هدایت، تهران: نشر تیرگان.
یورگنسن، ماریان و لوئیز فیلیپس (1391)، نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمۀ هادی جلیلی، چاپ دوم، تهران
  • تاریخ دریافت 22 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 28 فروردین 1402
  • تاریخ پذیرش 27 اردیبهشت 1403