فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

بازتاب تخیل رمانتیک در شعر سهراب سپهری

10.22034/caat.2025.524421.1124
دوره 8، شماره 3
پاییز 1404
صفحه 94-110

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.

چکیده
ظهور مکتب رمانتیسم در قرن هژدهم، جهان‌بینی بسیاری از هنرمندان را دگرگون کرد و پایه‌های بنای عظیمی را بنیاد نهاد که تا روزگار ما همچنان به حیات خویش ادامه می‌دهد. این مکتب در کنار تحولات متنوع خود نظریه‌ای در خصوص تخیل ارائه کرد که براساس آن، صور خیال از جنبة تزئینی صرف خارج و به ساحت شهود و اشراق نزدیک می‌شد. این نظریه بر چهار اصل بنیادین استوار بود: طبیعت‌گرایی، وحدت عین و ذهن، کشف و شهود، و نمادگرایی. برخلاف شاعران کلاسیک، شاعر رمانتیک نه از طریق آسمان، بلکه از رهگذر طبیعت به حقیقت دست می‌یابد. او با استغراق در جلوه‌های گوناگون عالم هستی و به‌ویژه طبیعت به وحدتی عارفانه با جهان می‌رسد و در این وحدت عین و ذهن، اشراق را تجربه می‌کند و سرانجام برای بیان تجربه‌های شهودی خود به نماد روی می‌آورد. در این مقاله نگارنده کوشیده‌است این چهار عنصر اساسی تخیل رمانتیک را در شعر سهراب سپهری بررسی و تبیین کند. به نظر ما نگرش سپهری در مواجهه با طبیعت و کشف حقیقت هستی با نگرش شاعران رمانتیک قرن هژدهم اروپا همسو است. برای بررسی این رویکرد هنری در شعر سپهری ابتدا نگاهی به نظریۀ تخیل از منظر تاریخی خواهیم انداخت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Reflection of Romantic Imagination in Sohrab Sepehri's Poem

نویسنده English

Morteza razaghpour
Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.
چکیده English

century transformed the worldview of many artists and laid the foundations of a great edifice continues to this day. Along with its various developments, this school presented a theory about imagination, according to which imaginary forms moved beyond the purely decorative aspect and approached the realm of intuition and illumination. This theory was based on four fundamental principles: naturalism, the unity of object and subject, discovery and intuition, and symbolism. Unlike classical poets, the romantic poet reaches truth not through the sky, but through nature. By immersing himself in the various manifestations of the universe, especially nature, he reaches a mystical unity with the world. In this unity of the object and subject, he experiences enlightenment, and finally turns to symbols to express his intuitive experiences. In this article, the author has attempted to examine and explain these four basic elements of romantic imagination in Sohrab Sepehri's poems. In our opinion, Sepehri's attitude towards facing nature and discovering the truth of existence is in line with the attitude of the Romantic poets of the 18th century Europe. To examine this artistic approach in Sepehri's poetry, we will first take a look at the theory of imagination from a historical perspective.

کلیدواژه‌ها English

  • Romantic imagination
  • naturalism
  • discovery and intuition
  • unity of object and subject
  • symbolism. Sohrab Sepehri
ارسطو(1353)، فن شعر، ترجمة عبدالحسین زرین‌کوب، چاپ چهارم، تهران: ترجمه و نشر کتاب
باوره، موریس(1373)، «تخیل رمانتیک»، ترجمة فرحید شیرازیان، مجلة ارغنون، سال اول، ش 2، چاپ دوم، صص 55 - 78.
برت، آر. ال(1398)، تخیل، ترجمة مسعود جعفری، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز.
جعفری، مسعود(1378)، سیر رمانتیسم در اروپا، تهران: نشر مرکز.
دومن، پل(1373)، «تمثیل و نماد»، ترجمة میترا رکنی، مجلة ارغنون، سال اول، ش 2، صص 79 - 100.
دیچز، دیوید(1379)، شیوه‌های نقد ادبی، ترجمة محمدتقی صدقیانی و غلام‌حسین یوسفی، چاپ سوم، تهران: انتشارات علمی.
سپهری، سهراب(1366)، هشت کتاب، چاپ ششم، تهران: انتشارات طهوری.
سرّامی، قدمعلی، (1375)، شاهین ترازوی شگفت، باغ تنهایی، به کوشش حمید سیاهپوش، چاپ پنجم، بی‌جا: نشر سهیل، صص 104 - 120.
شریفیان، مهدی، (1384)، «نمادگرایی در سهراب سپهری»، پژوهشنامة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، ش 46 و 45، صص 113 - 130.
شمیسا، سیروس، (1375)، مسافری چون آب، ، به کوشش حمید سیاهپوش، باغ تنهایی،  بی‌جا: نشر سهیل، صص 121 - 134.
فروغی، محمدعلی(1384)، سیر حکمت در اروپا، چاپ دوم، تهران: انتشارات زوار.
فورست، لیلیان(1376)، رمانتیسم، ترجمه مسعود جعفری، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز.
کاپلستون، فردریک(1387)، تاریخ فلسفه (فیلسوفان انگلیسی از هابز تا هیوم)، ترجمة امیر جلال‌الدین اعلم، ج پنجم، چاپ پنجم، تهران: انتشارات سروش.
هومر(1375) اودیسه، ترجمة سعید نفیسی، چاپ یازدهم، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
 
 
  • تاریخ دریافت 28 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 08 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 13 فروردین 1404