فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

بررسی گفتمان پنهان تقابل‌های دوگانه در غزلیات انوری بر پایۀ سبک‌شناسی ریفاتر

10.22034/caat.2025.541830.1149

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 18 بهمن 1404

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه ایران.

2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه

چکیده
انوری از شاعران قرن ششم هجری است که غزلیات او همچون غزلیات سعدی و اشعار ایرج میرزا سهل ممتنع به شمار می‌روند. در پس این سادگی، پیچیدگی‌های هنری نهفته است که پرداختن به آن‌ها نیازمند درک بافتار متن است. این پژوهش با هدف کشف گفتمان پنهان در غزلیات انوری، از چارچوب سبک‌شناسی ریفاتر بهره می‌گیرد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و بر شناسایی سازوکارهای زبانی شامل «هیپوگرام‌ها» و «انباشت‌های معنایی» متمرکز است. یافته‌های کلیدی نشان می‌دهد تقابل‌های دوگانه نظیر عشق و رنج، وصال و انتظار، معنا و پوچی به‌مثابۀ ابزار رمزگذاری انتقادات اجتماعی و ایدئولوژیک انوری عمل می‌کنند. وارونگی نمادهای سنتی مانند تبدیل صبر به خودویرانگری و انتظار به جای وصال، سازوکار اصلی به‌چالش‌کشیدن گفتمان‌های مسلط دورۀ شعری انوری است. نتایج مؤید آن است که این شگردها، متن را به شبکه‌ای مقاوم در برابر خوانش سطحی تبدیل کرده و ظرفیت گفت‌وگو با نظریه‌های گفتمان مدرن را فراهم می‌نماید . . .
موضوعات

عنوان مقاله English

An analysis of the hidden discourse of dual confrontations in Anvari’s ghazals based on Rafaterian stylistics

نویسندگان English

shirin ahmoody 1
fatemeh modarresi 2
1 PhD candidate in Persian language and literature, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia, Iran.
2 Professor of Persian language and literature at Urmia University
چکیده English

Anvari is a 12th-century (6th century AH) poet whose ghazals, like those of Sa'di and the poetry of Iraj Mirza, are considered deceptively simple (sahl-e mumtani'). Beneath this apparent simplicity lie complex artistic intricacies whose analysis requires an understanding of the textual context. This study employs the framework of Riffaterre's Stylistics to uncover the hidden discourse within Anvari's ghazals. The research methodology is descriptive-analytical and focuses on identifying linguistic mechanisms, including "hypograms" and "semantic accumulations".

Key findings reveal that binary oppositions—such as love and suffering, union and waiting, meaning and meaninglessness—function as tools for encoding Anvari's social and ideological critiques. The inversion of traditional symbols (e.g., transforming patience into self-annihilation, or substituting waiting for union) serves as the primary mechanism for challenging the dominant discourses of Anvari's poetic era. The results confirm that these techniques transform the text into a resistant network against superficial readings and provide the capacity to engage in dialogue with modern discourse theories.

  • تاریخ دریافت 02 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 09 آبان 1404