فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

بررسی و تحلیل سبکی نسخه خطی «قضایای حضرت موسی (ع) و گریز به وقایع شهادت حضرت حسین (ع)»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مدرس دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده
نسخه خطی «قضایای حضرت موسی (ع) و گریز به وقایع شهادت حضرت حسین (ع)» از جمله متون تاریخی- دینی است که در قرن سیزدهم هجری به رشته تحریر درآمده است. در این مقاله برآنیم تا علاوه بر معرفی این نسخه خطی با رویکرد بررسی سبک‌شناختی متون، به ذکر برخی ویژگی‌های ادبی و زبانی این اثر بپردازیم. پژوهش پیش‌رو، مطالعه‌ای نظری است که به روش کتابخانه‌ای و شیوه توصیفی- تحلیلی انجام یافته است. جامعه و محدوده مورد مطالعه، نسخه خطی «قضایای حضرت موسی و ...» است که در کتابخانه مجلس به شماره 208153 نگهداری می‌شود.
از نظر اصول نگارشی، رعایت پیوسته نویسی در کلمات مرکب و جدانویسی در پیشوندهای فعلی، نوشتن حرف «گ» بدون سرکش، متصل نوشتن پیشوندها و ... برخی از ویژگی‌های رسم‌الخطی این نسخه است. در این اثر اشتباهات نگارشی و املایی از قبیل: دوروغ: دروغ، خاب: خواب، می‌خواستند: می‌خاستند، سوزنده‌گی: سوزندگی، عظیم‌الجسه‌گی: عظیم‌الجثگی، عرزه: عُرضه، طلاطم: تلاطم و همچنین لغزش در ذکر برخی آیات و اشعار نیز یافت می‌شود که دلالت بر بی‌دقتی کاتب دارد. نویسنده به دور از تکلف و تصنّع از زیورهای کلامی مانند سجع، تلمیح، تجنیس، استشهاد، تضمین، اقتباس، تمثیل، اسلوب‌الحکیم، تشبیه، کنایه، مجاز و ... در نوشته خود هر چند به صورت اندک بهره برده و از امکانات زبانی برای بیان اندیشه‌های حکمی و تعلیمی استفاده کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Review and stylistic analysis of the manuscript "The cases of Prophet Moses (pbuh) and escape from the events of the martyrdom of Prophet Hussein (pbuh)

نویسنده English

rahim salamatazar
Lecturer at Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده English

The manuscript of "The events of Hazrat Musa (a.s.) and the events of the martyrdom of Hazrat Hussein (a.s.)" is one of the historical-religious texts that was written in the 13th century of Hijri. In this article, in addition to introducing this manuscript with the approach of stylistic analysis of texts, we intend to mention some literary and linguistic features of this work. The present research is a theoretical study that has been carried out using a library method and a descriptive-analytical method. The society and scope of the study is the manuscript of "The Cases of Hazrat Musa and..." which is kept in the Majlis Library under the number 208153.
In terms of writing principles, following the continuous writing in compound words and separate writing in current prefixes, writing the letter "g" without being unruly, writing prefixes connected, etc. are some of the features of this script. In this work, writing and spelling mistakes such as: lie: lie, khab: sleep, wanted: wanted, burn: burning, hugeness: enormous, arza: arza, talatam: turmoil, and also slips in mentioning some verses and poems. It indicates the carelessness of the scribe. Far from being pretentious and artificial, the author uses verbal ornaments such as saja', hint, tajnis, estishhad, guarantee, adaptation, allegory, slob al-hakim, simile, irony, permissible, etc., in his writing, albeit in a small way, It has been used to express religious and didactic ideas.

کلیدواژه‌ها English

  • Manuscript
  • Hazrat Musa (AS)
  • historical-religious story
  • Martyrdom of Imam Hossein (AS)
  • writing and stylistic features
قرآن کریم (1394)،  با ترجمه استاد حسین انصاریان، قم: پیروز.
بری، پیتر (1390)، سبک‌شناسی در زبانشناسی و نقد ادبی، ترجمه مریم خوزان و حسین پاینده، تهران: نی.
بی‌نا (1275 هـ .قنسخه خطی «قضایای حضرت موسی علی نبینا و علیه‌السلام و گریزی به وقایع شهادت حضرت حسین علیه‌السلام»، تهران:کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
حافظ شیرازی، خواجه شمس الدین محمد (1373)، دیوان، به خط فاتح عزت‌پور بر اساس نسخه قدسی، چاپ دوم، تهران: پیراسته (اسماعیلیان).
خزائلی، محمد (1375)، شرح گلستان، چاپ نهم، تهران: جاویدان.
دهخدا، علی‌اکبر (1377)، لغت‌نامه دهخدا، چاپ دوم از دوره جدید، جلد 14، تهران: دانشگاه تهران.
سایت کتابخانه احادیث شیعه
سعدی، شیخ مصلح‌الدین (1374)، گلستان، تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی، چاپ چهارم، تهران: خوارزمی.
سنایی غزنوی، مجدود بن آدم (1388)، دیوان سنایی غزنوی، به سعی و اهتمام محمد تقی مدرس رضوی، چاپ هفتم، تهران، سنایی.
عطار نیشابوری، شیخ فریدالدین محمد (1374)، منطق‌الطیر، به اهتمام و تصحیح: سید صادق گوهرین، چاپ یازدهم، تهران: علمی و فرهنگی.
فتوحی، محمود (1390)، سبک‌شناسی، تهران: سخن.
مایل هروی، نجیب (1369)، نقد و تصحیح متون (مراحل نسخه‌شناسی و شیوه‌های تصحیح نسخه‌های خطی فارسی)، مشهد: آستان قدس رضوی.
مولانا جلال الدین محمد بلخی (مولوی) (1376)، مثنوی معنوی (بر اساس نسخه قونیه)‏، به تصحیح و پیشگفتار: عبدالکریم سروش‏، چاپ دوم، جلد 1، تهران: علمی و فرهنگی.
یلمه‌ها، احمد رضا (1390)، «بررسی و تحلیل نوعی از تصرفات کاتبان در نسخه‌های خطی»، پژوهشنامه زبان و ادبیات فارسی، سال سوم، شماره نهم، بهار، صص 139- 162.
  • تاریخ دریافت 20 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 01 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 21 اسفند 1402