فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون
فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

رمزگشایی از کارکردهای بنیادین در اسطورة گیل‌گمش

https://doi.org/10.22034/caat.2024.469020.1100
دوره 7، شماره 3 - شماره پیاپی 24
پاییز 1403
صفحه 37-52
فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

علی بازوند

استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده
از نخستین روزهای زندگی بشر تا اکنون، یکی از سوالات اساسی انسان، مرگ و زندگی بعد از آن بوده‌است و آیا زندگی با مردن به اتمام می‌رسد یا پس از آن به گونه‌ای دیگر و در جهانی دیگر ادامه می‌یابد. البته انسان‌ها از گذشته به این امر واقف بوده‌اند که بعد از اتمام زندگی نمی‌تواند به دنیای کنونی برگردد. به ناچار این ناتوانی را با مدد تخیّل جبران کرده و با سفرهای تخیلی و روحانی خویش، کنجکاوی‌اش را فرونشانده‌است. این‌گونه سفرها، گاه در عالم خواب رخ داده‌اند و گاه در خیال و گاهی هم به وسیلة مواد مخدّر و خلسه‌آور این مسافرت روحانی و مکاشفه‌آمیز صورت پذیرفته‌است. در ادبیات بیشتر ملل و فرهنگ‌های مختلف، نمونه‌هایی از این‌گونه سفرنامه‌های تخیلی موجود است. به عنوان مثال: سفر گیل‌گمش برای دیدار با انکیدو، سفر اولیس با اموات برای دیدن روح مادرش، سفر ارداویراف به بهشت و برزخ و دوزخ، سفر دانته به دوزخ و برزخ و بهشت نمونه‌های از این موارد است. روش پژوهش تحلیلی- توصیفی است. اهداف پژوهش عبارتند از: انتقاد از اوضاع جامعه، اصلاح و تزکیة افراد، کمک به گسترش یک دین و عقیدة خاص، به عینیّت درآوردن ذهنیّات، طرح و بیان نظریات فلسفی و عرفانی.

کلیدواژه‌ها

گیل‌گمش
اسطوره
رمزگشایی
کارکرد
بنیادین
موضوعات

عنوان مقاله English

Decoding the fundamental functions in the myth of Gilgamesh

نویسنده English

Ali Bazvand
Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran.
چکیده English

From the first days of human life until now, one of the basic concerns and questions of mankind has been death and life after death and whether life ends with death or continues after that in another way and in another world. Of course, people have been aware of the fact that no one can come back to life after death and tell what he saw and heard. Inevitably, he compensated for this disability with the help of his imagination, and his imaginary and spiritual journeys quelled his curiosity to some extent. Such trips have sometimes taken place in the world of dreams and sometimes in dreams and sometimes with the help of narcotic and ecstatic drugs. In the literature of most nations and cultures, there are examples of such spiritual travelogues. For example: Gilgamesh's trip to the underworld to meet his friend Enkidu, Ulysses' trip to the world of the dead to meet his mother's soul, Ardaviraf's trip to Heaven and Purgatory (Hemistkan) and Hell, Dante's trip to Hell, Purgatory and Heaven, etc. The findings of the research, in addition to the authors' curiosity about the world after death, we can mention these things: criticism of the society, reforming and cultivating people, helping to spread a particular religion and belief, objectifying mentalities, design and expression. Philosophical and mystical theories.

کلیدواژه‌ها English

  • Gilgamesh
  • myth
  • decoding
  • function
  • fundamental
-الیاده، میرچا. (1394). رساله در تاریخ ادیان (ترجمة جلال ستاری). تهران: انتشارات سروش.
-بلان، یانیک. (1380). در ناگزیری مرگ گیل­گمش (ترجمة جلال ستاری). تهران: نشر مرکز.
-بورلند، ای سی. (1387). اسطوره‌های حیات و مرگ (ترجمة رقیه بهزادی). تهران: نشر علم.
-بیرلین، جوزف­فرانسیس. (1391). اسطوره­های موازی (ترجمة عباس مخبر). تهران: نشر مرکز.
-حری، ابوالفضل. (1388). کارکرد کهن­الگوها در شعر کلاسیک و معاصر فارسی. فصلنامة ادبیات عرفانی و اسطوره­شناختی. شمارة 15، صص17-1.
-خانلری، جواد و رهبری، عباس. (1395). مروری تاریخی بر حماسة علمی، تخیلی اسطورة گیل­گمش. فصلنامة مطالعات ادبیات، عرفان و فلسفه. دورة 2، شمارة 2/2/، تابستان 1395، صص9-1.
-خداکرمی، فاطمه. (1392). بررسی آرکی­تایپ­های حماسة گیل­گمش از منظر یونگ. فصلنامة زبان و ادب فارسی. شمارة 16، صص68-45.
-ساراماگو، ژوزه. (1385). هجوم دوبارة مرگ (ترجمه کیومرث پارسای). تهران: انتشارات نی­نگار.
-ساندرز، نانسی. (1382). بهشت و دوزخ در انتظار بین­النهرین (ترجمة ابوالقاسم اسماعیل­پور). تهران: نشر کاروان.
-ستاری، جلال. (1390). اسطور و رمز (مجموعه مقالات). تهران: انتشارات سروش.
-سعیدی، سارا و رادفر، ابوالقاسم. (1400). تجلی رنج در اساطیر با نگاهی به اسورة گیل­گمش. فصلنامة مطالعات هنرهای زیبا. دورة 2، شمارة 5، پاییز 1400، صص 15-4.
-شمیل، آنه­ماری. (1395). راز اعداد (ترجمة فاطمه توفیقی). قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
-شوالیه، ژان. آلن گِربران. (1388). فرهنگ نمادها (ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی). تهران: انتشارات جیحون.
-عفیفی، رحیم. (1391). ارداویرافنامه. تهران: انتشارات توس.
-غلام­دوست، حبیب­الله و مؤذنی، علی­محمد و سبزعلی­پور، جهاندوست و نوروزی­داوودخانی، ثورالله. (1401) مقایسة شخصیت اسطوره­ای سیاه­گالش با شخصیت اسطوره­ای گیل­گمش. ماهنامة سبک­شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). مهر 1401، دورة 15، شمارة پیاپی 77، صص251-237.
-غنیمی­هلال، محمد. (1390). ادبیات تطبیقی (ترجمه و تحشیه و تعلیق دکتر سید­مرتضی آیت‌الله‌زاده شیرازی). تهران: انتشارات امیرکبیر.
-فلاحی­مقدم، رحمان و نیک­روز، یوسف و حیدری، محمود. (1400). رمزگشایی کهن­الگوها، عناصر اساطیری و شخصیت­های عرفانی در سروده­های مهدی اخوان­ثالث. فصلنامة عرفان اسلامی. سال 18، شمارة70، صص105-85.
-کرمی، محمدحسین و رحیمی، رضوان. (1391). درنگی بر ناگزیری مرگ گیل­گمش و اسکندر و جاودانگی اوتناپیشتیم و خضر. فصلنامة بوستان ادب. سال جهارم، شماره 1، پیاپی 11، صص 174-149.
-کزازی، میرجلال‌الدین. (1390). رؤیا، حماسه، اسطوره. تهران: نشر مرکز.
-کمپبل، جوزف. (1389). قهرمان هزارچهره (ترجمة شادی خسروپناه). مشهد: نشر گل آفتاب.
-کیانی، حسین. (1390). نقدی بر مفهوم پایداری در ادبیات سومری با رویکرد به حماسة گیل­گمش و انلیل. فصلنامة پژوهش­های نقد ادبی و سبک­شناسی. شمارة 3، بهار 1390، صص101-83.
-گری، جان. (1378). اساطیر خاور نزدیک (بین­النهرین) (ترجمة باجلان فرخی). تهران: اساطیر.
-منشی­زاده، داود. (1382). حماسة گیل­گمش. تهران: انتشارات اختران.
-مؤذنی، علی­محمد و یعقوبی، پارسا. (1382). حماسة گیل­گمش و روایت­های مختلف. فصلنامة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. دورة 53، شمارة 2، صص186-169.
-ناس، جان. (1380). تاریخ جامع ادیان (ترجمه علی اصغر حکمت). تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.
-نجفی­ایوکی، علی و حاجی­قربانی، فاطمه. (1396). بازآفرینی اسطورة گیل­گمش در شعر عبدالوهاب بیاتی. فصلنامة پژوهش­های نقد ادبی و سبک­شناسی. سال 8، شمارة 4، پی­درپی 30، صص85-71.
-هومر. (1387). اودیسه (ترجمه سعید نفیسی). تهران: انتشارات زوار.
-یوسفیان­کناری، محمدجعفر و  طاووسی، محمود. (1388). کاوشی نوین در سرچشمه­های نخستین حماسة گیل­گمش. فصلنامة پژوهش­های زبان و ادبیات فارسی دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان. دورة جدید، شمارة 4، صص 18-1.
-یونگ، کارل­گوستاو. (1371). خاطرات، رؤیاها، اندیشه (ترجمة پروین فرامرزی). مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
 
-Abusch, Tzvi. (1998). "the development and meaning of the epic of Gilgamesh" brandeis university
-Bottero, Fagan. (2001). "religion in ancient Mesopotamian. University of Chicago.
 
References
 
- Borland, AC, 2017. Myths of life and death. Translated by Ruqiyeh Behzadi. Tehran: Science.
- Cavalier, Jean. Alan Gerbran, 2009. The Culture of Symbols. Translation and research of Sudaba Fazali. Tehran: Jihoon Publications.
- Eliade, Mircha, 2014. Treatise on the history of religions. Translated by Jalal Sattari. Tehran: Soroush Publications.
- Falahi Moghadam, Rahman and Nik Rooz, Youssef and Heydari, Mahmoud, 2021. "Deciphering ancient patterns, mythological elements and mystical characters in the compositions of Mahdi, the Third Brotherhood". Irfan Islamic Quarterly, year 18, number 70, pp. 105-85.
- Gholam Dost, Habibullah and Muezni, Ali-Mohammed and Sabz Alipour, Jahandost and Nowrozi Dawoodkhani, Thorullah, 2022. "Comparison of the mythical character of Siah Galesh with the mythical character of Gil Gumesh". The Monthly of Persian Poetry and Prose Stylology (Bahar Adab), Mehr 1401, Volume 15, Number 77, pp. 237-251.
- Gray, John, 2008. Mythology of the Near East (Mesopotamia). Translated by Bajlan Farrokhi. Tehran: Asatir.
- Homer, 2017. Odyssey. Translated by Saeed Nafisi. Tehran: Zovar Publications.
- Jung, Carl Gustav, 1992. Memories, dreams, thoughts. Translated by Parvin Faramarizi. Mashhad: Astan Quds Razavi Publishing House.
- Karmi, Mohammad Hossein and Rahimi, Rizvan, 2013. "Reflection on the inevitability of the death of Gil Gumesh and Iskandar and the immortality of Otnapishtim and Khizr". Bostan Adab Quarterly, year 1, number 1, series 11, pp. 149-174.
- Kayani, Hossein, 2018. "A critique on the concept of sustainability in Sumerian literature with an approach to the epic of Gil Gumesh and Enlil". Literary Criticism and Stylistic Research Quarterly, No. 3, Spring 2018, pp. 83-101.
- Monshizadeh, Dawood, 2012. The epic of Gil Gomesh. Tehran: Akhtaran Publications.
- Mouezni, Ali Mohammad and Yaqoubi, Parsa, 2013. "Gil Gomash epic and different narrations". Quarterly Journal of Faculty of Literature and Human Sciences, University of Tehran, Volume 53, Number 2, pp. 169-186.
- Najafi Ayuki, Ali and Haji Ghorbani, Fatemeh, 2016. "Recreation of the myth of Gilgamesh in the poetry of Abdul Wahab Bayati". Literary Criticism and Stylistic Research Quarterly, Year 8, Number 4, 30 consecutive pages, pp. 71-85.
- Saidi, Sara and Radfar, Abulqasem. 2021. "The Manifestation of Suffering in Mythology with a Look at the Esura of Gilgamesh". Fine Arts Studies Quarterly, Volume 2, Number 5, Autumn 1400, pp. 4-15.
- Saramago, Jose, 2015. The second attack of death, translated by Kiyomarth Parsai. Tehran: Ninagar Publications.
- Saunders, Nancy, 2013. Heaven and hell in Mesopotamia. Translated by Abulqasem Esmailpour. Tehran: Nash Karvan.
- Shamil, Anne Marie, 2015. The secret of numbers. Translated by Fatima Tawfighi. Qom: Publications of the University of Religions and Religions.
-Afifi, Rahim, 2013. Ardavirafnameh. Tehran: Tos Publications.
-Ardestani Rostami, Hamidreza, 2018. "Epic of Gilgamesh and its Manichean themes". Historical Approach Quarterly, spring 2018, number 26, pp. 1-24.
-Birlin, Joseph-Francis, 2013. Parallel myths. Translated by Abbas Mokhbar. Tehran: Nahr-e-Karzan.
-Blan, Yanik, 2008. In the inevitability of Gilgamesh's death. Translated by Jalal Sattari. Tehran: Nahr-e-Karzan.
-Campbell, Joseph, 2010. The Hero of Thousand Faces. Translation of Shadi Khosrupnah. Mashhad: Gol Aftab Publishing.
-Ferdowsi, Abulqasem, 2005. Shahnameh. By the efforts of Saeed Hamidian. Tehran: Drop Publications.
-Ghanimi Hilal, Mohammad, 2018. Comparative literature. Translated and edited by Dr. Seyed Morteza Ayatollahzadeh Shirazi. Tehran: Amir Kabir Publications.
-Hori, Abulfazl, 2018. "The function of ancient patterns in classical and contemporary Persian poetry". Mystical and Mythological Literature Quarterly, No. 15, pp. 1-17.
-Kazazi, Mirjalaluddin, 2011. Dream, epic, myth. Tehran: Nahr-e-Karzan.
-Khanleri, Javad, and Rahbari, Abbas, 2015. "Historical review of the scientific and fictional epic of the myth of Gilgamesh". Quarterly Journal of Literature, Mysticism and Philosophy Studies, Volume 2, Number 2/2, Summer 2015, pp. 1-9.
-Khodakarmi, Fatemeh, 2012. "Study of the archetypes of Gilgamesh epic from Jung's point of view". Persian Language and Literature Quarterly, No. 16, pp. 45-68.
-Nass, John, 2008. Comprehensive History of Religions. Translated by Ali Asghar Hekmat. Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company.
-Satari, Jalal, 2011. Myths and secrets (collection of articles). Tehran: Soroush Publications.
-Yousefian Kanari, Mohammad Jaafar and Tavousi, Mahmoud, 2009. "A new research on the sources of the first epic of Gil Gomesh". Persian Language and Literature Research Quarterly, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Isfahan, new course, number 4, pp. 1-18.
  • تاریخ دریافت 31 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 11 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 06 شهریور 1403

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما