فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

نقد و بررسی شرح خسرو و شیرین نظامی از دکتر سید شاهرخ موسویان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

چکیده
واپسین شرح خسرو و شیرین، شرحی است که سید شاهرخ موسویان نوشته و در سال 1400 به وسیلة انتشارات الماس دانش به چاپ رسانده است. موسویان قصد داشته شرحی جامع بر مشکلات این منظومه بنویسد و خطاهای وحید دستگردی را نیز تصحیح کند. از آنجا که نقد و بررسی این شرح می‌تواند به شارح در ویرایش نهایی اثر کمک کند و شرحی منقّحی در اختیار دوست‌داران این اثر قرار دهد، در این مقاله این شرح از جهت شرح ابیات، تصحیح متن، صنایع ادبی، ارجاعات و مسائل ویرایشی بررسی شده و در نهایت مشخص شده که شارح دست‌کم در 69 بیت، شرح خوبی ارائه نکرده و دچار سهو و خطا شده است. در 90 بیت، متوجه ضبط نادرست نسخة وحید نشده و در نتیجه شرح درستی ارائه نکرده است. در چندین بیت، صنایع ادبی را به‌خوبی تشخیص نداده است. در ارجاعات اشکالات زیادی وجود دارد، از جمله اینکه شواهد بدون ذکر منبع‌اند و گاهی به منابع دست اول ارجاع داده نشده است. در این شرح همچنین اشکالات ویرایشی زیادی به دلیل عدم رعایت فاصله و نیم‌فاصله بین کلمات وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Criticism of the description of Khosrow and Shirin Nizami by Dr. Seyed Shahrukh Mousaviyan

نویسنده English

asghar shahbazi
Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده English

The last description of Khosrow and Shirin is a description written by Seyyed Shahrokh Mousavian and published by Almas Danesh publishing house in 1400. Mousavian intended to write a comprehensive description of the problems of this system and to correct the mistakes of Vahid Tasgardi. Since the review of this description can help the commentator in the final editing of the work and provide a revised description to the lovers of this work, in this article, this description has been examined in terms of verse description, text correction, literary techniques, references and editing issues. And finally, it is clear that the commentator did not provide a good explanation at least in 69 bits and made mistakes. In 90 bits, he did not notice the incorrect recording of the unified version and therefore did not provide a correct description. In several verses, he has not recognized literary industries well. There are many problems in the references, such as the fact that the evidence is unreferenced and sometimes the first-hand sources are not referenced. In this description, there are also many editing problems due to non-observance of spaces and semi-spaces between words.

کلیدواژه‌ها English

  • criticism
  • Nizami
  • Khosrow and Shirin
  • Shahrokh Mousaviyan
قرآن کریم. (1387). ترجمة محمدکاظم معزّی، چاپ پنجم، تهران: صابرین.
آیتی، عبدالحمید. (1353). برگزیدة خسرو و شیرین نظامی (مجموعة سخن پارسی)، تهران: کتاب‌های جیبی وفرانکلین.
اسلام‌زادة دزفولی، ظهیر. (1315). «خسرو و شیرین نظامی»، مجلة ارمغان، سال هفدهم، شمارة 2، صص 143- 149.
جمال‌الدّین محمد بن عبدالرّزاق اصفهانی. (1319). دیوان، به کوشش حسن وحید دستگردی، تهران: ارمغان.
حافظ، شمس‌الدین محمد. (1374). دیوان، تصحیح علامه محمد قزوینی و قاسم غنی، چاپ پنجم، تهران: اساطیر.
حافظ، شمس‌الدین محمد. (1375). دیوان، به تصحیح و توضیح پرویز ناتل خانلری، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: خوارزمی.
حقیقی نخجوانی، حمید. (1352). نقدی بر خسرو و شیرین تصحیح مرحوم وحید دستگردی، مجلة دانش روز (نشریة مدرسة عالی علوم اراک)، سال اول، بخش اول، شمارة 3 مجله، صص 245- 252.
حقیقی نخجوانی، حمید. (1352). نقدی بر خسرو و شیرین تصحیح مرحوم وحید دستگردی، مجلة دانش روز (نشریة مدرسة عالی علوم اراک)، سال اول، بخش دوم، شمارة 4،  صص 320- 328.
حقیقی نخجوانی، حمید. (1353). نقدی بر خسرو و شیرین تصحیح مرحوم وحید دستگردی، مجلة دانش روز (نشریة مدرسة عالی علوم اراک)، سال دوم، بخش سوم، شمارة 1، صص 438- 442.
حقیقی نخجوانی، حمید. (1353). نقدی بر خسرو و شیرین تصحیح مرحوم وحید دستگردی، مجلة دانش روز (نشریة مدرسة عالی علوم اراک)، سال دوم، بخش چهارم، شمارة 2، صص 532- 535.
حقیقی نخجوانی، حمید. (1353). نقدی بر خسرو و شیرین تصحیح مرحوم وحید دستگردی، مجلة دانش روز (نشریة مدرسة عالی علوم اراک)، سال دوم، بخش پنجم، شمارة 3 و 4، صص 596- 598.
حقیقی نخجوانی، حمید. (1354). نقدی بر خسرو و شیرین تصحیح مرحوم وحید دستگردی، مجلة دانش روز (نشریة مدرسة عالی علوم اراک)، سال سوم، بخش ششم، شمارة 1، صص 35- 37.
حقیقی نخجوانی، حمید. (1354). نقدی بر خسرو و شیرین تصحیح مرحوم وحید دستگردی، مجلة دانش روز (نشریة مدرسة عالی علوم اراک)، سال سوم، بخش هفتم، شمارة 2، صص 105- 111.
زنجانی، برات. (1354). برگزیدة خسرو و شیرین (شاهکارهای ادبیات فارسی)، تهران: امیرکبیر.
سعدی، مصلح‌الدّین عبدالله. (1398). گلستان، تصحیح غلامحسین یوسفی، چاپ چهاردهم، تهران: خوارزمی.
سعدی، مصلح‌الدّین عبدالله.  (1365). کلیات سعدی، تصحیح محمدعلی فروغی، چاپ پنجم، تهران: امیرکبیر.
سعدی، مصلح‌الدّین عبدالله. (1398). گلستان، تصحیح غلامحسین یوسفی، چاپ چهاردهم، تهران: خوارزمی.
سعدی، مصلح‌الدّین عبدالله.  (1381). بوستان، تصحیح غلامحسین یوسفی، چاپ هفتم، تهران: خوارزمی. سعیدی سیرجانی، علی‌اکبر. (1355). خلاصة خسرو و شیرین، تهران: بنیاد فرهنگ.
سنایی غزنوی، ابوالمجد مجدود بن آدم. (1388). دیوان، به کوشش محمدتقی مدرس رضوی، چاپ هفتم، تهران: سنایی.
شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1397). این کیمیای هستی، چاپ دوم، تهران: سخن.
طغیانی، اسحاق و منیره سلطان‌الکتابی. (1388). «اندر پس لفافه‌ها: بررسی و تحلیل برخی از ابیات خسرو و شیرین نظامی»، پژوهش‌نامة زبان و ادبیات فارسی، سال اول، شمارة 3، صص 21- 38.
عطار نیشابوری، فرایدالدّین. (1374). منطق‌الطیر، به اهتمام سید صادق گوهرین، چاپ یازدهم، تهران: علمی فرهنگی.
فردوسی، ابوالقاسم. (1396). شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، چاپ دوم، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.
قاسمی‌پور، قدرت. (1400). «نقدی بر شرح خسرو و شیرین نظامی، چاپ استاد وحید دستگردی»، کهن‌نامة ادب پارسی، سال دوازدهم، شمارة 2، صص 323- 356.
محمدپادشاه. (1336). آنندراج، به کوشش سید محمد دبیرسیاقی، تهران: خیام.
مصفّی، ابوالفضل. (1381). فرهنگ اصطلاحات نجومی همراه با واژه‌های کیهانی در شعر فارسی، چاپ سوم، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
معین، محمد. (1364). فرهنگ فارسی، چاپ هفتم، تهران: امیرکبیر.
موحّد، محمدعلی. (1400). شمس تبریزی، چاپ هفتم از ویراست دوم، تهران: نشر نو و آسیم.
موسویان، سید شاهرخ. (1400). «بررسی برخی از خطاهای وحید دستگردی در شرح خسرو و شیرین، کهن‌نامة ادب پارسی، سال دوازدهم، شمارة 1، صص 361- 383.
نصرالله منشی، ابوالمعالی. (1375). کلیله و دمنه، تصحیح و توضیح مجتبی مینوی طهرانی، چاپ چهاردهم، تهران: امیرکبیر.
نظامی، الیاس بن یوسف. (1370). خسرو و شیرین، به کوشش حسین پژمان بختیاری، تهران: پگاه.
نظامی، الیاس بن یوسف. (1386). خسرو و شیرین، به کوشش بهروز ثروتیان، تهران: امیرکبیر.
نظامی، الیاس بن یوسف. (1400). شرف‌نامه، تصحیح و حواشی حسن وحید دستگردی، به کوشش سعید حمیدیان، چاپ دهم، تهران: قطره.
نظامی، الیاس بن یوسف.  (1401). خسرو و شیرین، تصحیح و حواشی حسن وحید دستگردی، به کوشش سعید حمیدیان، چاپ بیست و دوم، تهران: قطره.
نظامی، الیاس بن یوسف. (1401). خسرو و شیرین، به کوشش سید شاهرخ موسویان، چاپ دوم، تهران: الماس دانش.
نوریان، مهدی و محمود عالی‌پور. (1395). «سوسن و سیر: بررسی بیتی از خسرو و شیرین نظامی»، مجلة مطالعات زبان و ادبیات غنایی، سال ششم، شمارة 18، صص 53- 62.
نوریان، مهدی. (1392). «سراپرده، خیمه و خرگاه نیست»، مجلة دریچه، شمارة 23 و 24، صص 93- 96.
  • تاریخ دریافت 02 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 16 مرداد 1403