فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

جلوه های آیرونی در شعر شهریار

10.22034/caat.2025.531912.1142

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل، ایران

4 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه. ارومیه، ایران

چکیده
آیرونی، به عنوان شگردی هنری، از طریق ایجاد تضادهای معنایی، به لایه‌های مختلف معنا در متن اشاره می‌کند. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. ابتدا چارچوب نظری آیرونی مرور شده و سپس چگونگی کاربرد و کارکرد انواع آن در شعر شهریار تحلیل شده است.
یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد شهریار از آیرونی، به‌ویژه انواع واژگانی و ساختاری (که پرکاربردترین انواع در شعر او هستند)، به عنوان ابزاری قدرتمند برای نقد مسائل اجتماعی و انسانی بهره برده است. تحلیل نمونه‌های شعری آشکار می‌سازد که او با زبانی ساده و روان، مفاهیم پیچیده را به شیوه‌ای طنزآمیز و تأثیرگذار بیان کرده و از این طریق تصاویر زنده و ملموسی در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند.
نتایج این بررسی حاکی از آن است که شهریار با نهان‌سازی ظریف عناصر آیرونیک در لایه‌های زیرین شعر، به واکاوی نابرابری‌ها و ناهنجاری‌های اجتماعی پرداخته است. همین کاربست مؤثر آیرونی، سهم به‌سزایی در عمق‌بخشی، جذابیت و ماندگاری آثار او در ادبیات معاصر فارسی داشته و آن را به ابزاری کلیدی برای بیان دیدگاه‌های انتقادی و اجتماعی وی تبدیل کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Irony in the Poetry of Mohammad Hossein Shahriar

نویسندگان English

Hossein Pashaei Moradloo 1
Asadolahi, Khodabakhsh 2
, asghar salahi 3
, fatemeh modaresi 4
1 Student of the Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Human Sciences, Mohaghegh Ardabili University, Ardabil, Iran
2 Professor, Department of Persian Language and Literature, University of Mohaghegh Ardabili. Ardabil, Iran
3 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, University of Mohaghegh Ardabili. Ardabil, Iran
4 Professor, Department of Persian Language and Literature, Urmia University. Urmia. Iran
چکیده English

Abstract of the article "Irony in the Poetry of Mohammad Hossein Shahriar"

Irony, as an artistic technique, refers to different layers of meaning in the text by creating semantic contrasts within it. This research, using a descriptive-analytical method and using library resources, while explaining the theoretical framework of irony, examines how types of irony are used in Shahriar's poetry. Using irony as a powerful tool, Shahriar has criticized social and human issues in his poems. He expresses complex concepts in a humorous and at the same time effective way with simple and fluent language, and with the help of types of irony, especially lexical and structural irony, creates vivid and tangible images in the mind of the audience. Shahriar has analyzed social inequalities and anomalies by intelligently using irony and has created lasting and influential works in contemporary literature using this technique. In this study, while analyzing examples of Shahriar's poems, the effect of irony on the depth and appeal of his works is examined, and the role of this technique in expressing the poet's critical and social views is analyzed.

کلیدواژه‌ها English

  • Mohammad Hossein Shahriar
  • Irony
  • Contemporary Poetry
احمدی، شهرام، و کاظمی گودرزی، سیده فاطمه. (1400). بررسی کارکرد شگرد آیرونی در شعر نسیم شمال. پژوهش های دستوری و بلاغی، 11(19 )، 9-38.
اصلانی، محمدرضا (1385)، فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز، تهران: انتشارات کاروان
انصاریفرد، غلامرضا و اردکانی، شمسالحاجیه و حسینی کازرونی، سید احمد (1394)، آیرونی و رویکرد آن در«چرند و پرند»دهخدا، تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)، 7 (25)، 71-47
باقریان بستان‌آباد، الهام (1396)، طنز در شعر شهریار، نشریه مطالعات شهریار پژوهی، پاییز 1396، سال سوم، شماره 14، صص 1-12
ترکمانی باراندوزی، وجیهه، و زکریایی چایجان، مهری. (1389). بررسی جلوه‌های کاریکلماتور در غزلیات شهریار. بهارستان سخن (ادبیات فارسی)، 6(16)، 141-154.
جوادی، حسن (1384)، تاریخ طنز در ادبیات فارسی، تهران: انتشارات کاروان
داد،‌سیما‌(‌1385)، فرهنگ‌اصطلاحات‌ادبی،‌تهران،‌مروارید
شهریار، سید محمدحسین(1387)، کلیات دیوان شهریار ، تهران: نگاه.
صفایی، علی، و ادهمی، حسین. (1392). نگاهی به جلوه های آیرونی در اندیشه و اشعار پروین اعتصامی. نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی (تبریز)، 66(228)،
غلامحسین زاده، غلامحسین و زهرا لرستانی(1388)، «آیرونی در مقالات شمس»، مجلة مطالعات عرفانی، شمارة ،9صص. 98-6
فتوحی، محمود (1391)، سبک‌شناسی نظریه‌ها، رویکردها و روشها، تهران: سخن.
گراس، دیوید. )۱3۷5« .)طنز کنایی و آشفتگیهای روح. ترجمة حمید محرمیان معلم. مجلة ارغنون، شمارة 11-12، صص 461-471
لرستانی، زهرا (1390)، آیرونی در شعر معاصر فارسی، پایان‌نامة دکتری تخصصی با راهنمایی غلامحسین غلامحسینزاده، دانشگاه تربیت مدرس.
موکه، داگلاس کالین (1395)، آیرونی، ترجمة حسن افشار، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز
هگل، گئورگ ویلهلم فردریش (1363)، مقدمه‌ای بر زیبایی شناسی، ترجمة محمود عبادیان، تهران: انتشارات آوازه
D.C.Muecke (1980). Compass of irony, methuen, new york-london
Perrrine, Laurnce (2001).Literature: Structure, Sound and sens.vol.2. (Elements of Poetry) Newyork: Southern Methodisi
University
  • تاریخ دریافت 09 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 29 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1404