فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

بررسی و نقد اجتماعی-فرهنگی گفتار ادبیات سفر و زندگی مندرج در کتاب فارسی دوازدهم متوسطه با تکیه بر رویکرد نشانه‌شناسی اجتماعی پیِرگیرو

10.22034/caat.2025.485137.1119
دوره 8، شماره 3
پاییز 1404
صفحه 46-71

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند.

چکیده
پیشینه و اهداف: ادبیات سفر و زندگی، در مقام یکی از مهم‌ترین ژانرهای ادبی، نه تنها به ارائة تجربیات شخصی نویسندگان از سفر می‌پردازد بلکه بازتاب‌دهندة تحولات اجتماعی و فرهنگی یک دورة خاص نیز، می‌باشد. در همین راستا، گفتارهای مرتبط با سفر و زندگی در کتاب فارسی دوازدهم، به‌عنوان نمونه‌ای از این سبک ادبی انتخاب شده‌اند تا تأثیرات اجتماعی و فرهنگی آن‌ها مورد بررسی و نقد قرار گیرد. روش نشانه‌شناسی اجتماعی پیِرگیرو، بر تحلیل نشانه‌ها و معانی ضمنی آن‌ها در راستای شناخت مفاهیم مستتر در متن تأکید دارد و به بررسی چگونگی بازنمایی موضوعات اجتماعی، هویتی و فرهنگی در این متون می‌پردازد. روش‌ها‌: پژوهش حاضر، با تکیه بر این رویکرد، به تجزیه و تحلیل مؤلفه‌های مختلف موجود در بخش‌های مربوط به ادبیات سفر و زندگی پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه این عناصر می‌توانند نگرش‌ و باورهای جامعه را در مورد موضوعات مختلف منعکس کنند. یافته‌ها: نتایج این تحقیق که به شیوه‌ای توصیفی-تحلیلی صورت گرفته است؛ نشان می‌دهد که ادبیات سفر و زندگی در کتاب مزبور، علاوه بر ارائة اطلاعات جغرافیایی و فرهنگی، به انتقال ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی نیز کمک کرده است. این متون، با بازنمایی تجربیات و دیدگاه‌های نویسندگان، به خوانندگان امکان می‌دهد تا با فرهنگ‌های جوامع مختلف آشنا شوند و درک بهتری از تفاوت‌ها و شباهت‌های فرهنگی پیدا کنند. نتیجه‌گیری: در نهایت، این مقاله به اهمیت نقد و تحلیل اجتماعی-فرهنگی متون ادبی در نظام آموزشی اشاره می‌کند و تأکید دارد که این نوع تحلیل‌ها می‌توانند به تقویت دانش‌آموزان در زمینه‌های تفکر انتقادی و درک عمیق‌تر از مباحث اجتماعی و فرهنگی کمک کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Review and socio-cultural criticism of the speech of travel and life literature included in the 12th high school Persian book based on Pierre Guiraud's social semiotics approach

نویسندگان English

ali eshaghi 1
morad ali vaezi 2
1 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Birjand University, Birjand, Iran.
2 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Birjand University.
چکیده English

Background and Objectives: The literature of travel and life, as one of the most important literary genres, not only presents the authors' personal experiences of travel, but also reflects the social and cultural developments of a certain period. In this regard, the speeches related to travel and life in the twelfth Persian book have been selected as an example of this literary style so that their social and cultural effects can be examined and criticized. Pierre Guiraud's method of social semiotics emphasizes on the analysis of signs and their implicit meanings in order to understand the hidden concepts in the text and examines how social, identity and cultural issues are represented in these texts. Methods: Based on this approach, the current research analyzes the various components in the sections related to travel and life literature in the mentioned Persian book and shows how these elements can reflect the attitudes and beliefs of the society on various issues. Findings: The results of this research, which was done in a descriptive-analytical way; It shows that the travel and life literature in the 12th Persian book, in addition to providing geographical and cultural information, has also helped to transmit cultural and social values. By representing the experiences and perspectives of the authors, these texts allow readers to get to know different cultures and societies and gain a better understanding of cultural differences and similarities. Conclusion: Finally, this article points out the importance of social-cultural criticism and analysis of literary texts in the educational system and emphasizes that this type of analysis can help strengthen students in the fields of critical thinking and...

کلیدواژه‌ها English

  • 12th Persian book
  • Pierre Guiraud
  • from Pariz to Paris
  • desert
  • social semiotics
احمدی، شهرام و ناجی، مهسا. (1400). نشانه‌شناسی اجتماعی رمان کولی کنار آتش با تکیه بر نظریة پیِرگیرو، پژوهش‌نامة نقد ادبی و بلاغت، سال10، شمارة3، پاییز 1400، صص 26-1.
ایمن، لیلی. (1352). گذری در ادبیات کودکان، شورای کتاب کودک، تهران: افست.
بازوند، علی؛ یلالی‌بنی‌طرفی، مرضیه. (1402). بررسی و تحلیل تأثیر دوزبانگی بر میزان یادگیری دروس ادبیات در بین دانش‌آموزان مقطع متوسطة دوم شهرستان دشت آزادگان استان خوزستان، مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، دورة 13، شمارة 2، تابستان 1403، صص 90-79.
باستانی‌پاریزی، محمد‌ابراهیم. (1403). از پاریز تا پاریس، تهران: علم.
ده‌بزرگی، ژیلا؛ صفر‌نواده، خدیجه و کرمی، زهرا. (1399). تحلیلی بر نقش طراحی آموزشی در توسعة حرفه‌ای کارورزان رشتة زبان و ادبیات فارسی، مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، دورة 10، شمارة 4، زمستان 1400، صص 269-294.
دهقانی‌یزدلی، هادی؛ پاشایی، محمد‌رضا و حیدری، جواد. (1400). کاربرد بن‌مایة اگزیستانسیالیستی «آزادی» در استعاره‌های مفهومی فارسی یازدهم متوسطه، مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، دورة 11، شمارة 2، تابستان 1401، صص 575-547.
ریکور، پل. (1386). زندگی در دنیای متن: شش گفت‌و‌گو، یک بحث، ترجمة بابک احمدی، تهران: مرکز.
ستوده، هدایت‌الله. (1378). جامعه‌شناسی در ادبیات، تهران: آوای نور.
سجودی، فرزان. (1387). نشانه‌شناسی کاربردی، ویراست دوم، تهران: علم.
شریعتی، علی. (1401). کویر، تهران: سپیده باوران.
شعیری، حمید‌رضا. (1397). نشانة معنا‌شناسی دیداری، تهران: سخن.
شفیعی‌اصفهانی، فهیمه. (1403). بررسی تطبیقی سفرنامه‌های از پاریز تا پاریس و سفر فرنگ بر اساس ویژگی‌های سبکی، مطالعات نقد زبانی و ادبی(رخسار زبان سابق)، سال ششم، شمارة بیست‌و‌چهارم، بهار 1402، صص 66-51.
شفیعی‌کدکنی، محمد‌رضا. (1401). رستاخیز کلمات: درس‌گفتارهایی دربارة نظریة ادبی صورتگرایان روس، تهران: سخن.
فرهنگی، سهیلا و باستانی خشک‌بیجاری، معصومه. (1392). نشانه‌شناسی اجتماعی رمان بیوتن، فصلنامة تخصصی نقد ادبی، سال7، شمارة 25، بهار 1393، صص 151-121.
کرس، گونتر. (1392). نشانه‌شناسی اجتماعی: بازنمود چندوجهی رویکرد نشانه‌شناسی اجتماعی به موضوع ارتباط در عصر حاضر، ترجمة سجاد کبگانی، تهران: مارلیک.
گیرو، پیِر. (1387). نشانه‌شناسی، ترجمة محمد نبوی، چاپ سوم، تهران: آگه.
میرهاشمی، طاهره. (1402). نشانه‌شناسی اجتماعی نمایش‌نامة جعفرخان از فرنگ آمده بر اساس نظریة پیِرگیرو، فصلنامة علمی جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، دورة پنجم، شمارة پنجم، زمستان 1402، صص 67-49.
وزارت آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.(1402). کتاب فارسی3، تهران: سهامی خاص. 
  • تاریخ دریافت 02 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 12 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 13 فروردین 1404