فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

نقدی بر کتاب «آموزش عروض و قافیه از دریچة پرسش

10.22034/caat.2025.523937.1123
دوره 8، شماره 3
پاییز 1404
صفحه 72-93

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

چکیده
در سال‌های اخیر، در حوزة آموزش عروض و قافیة فارسی، کتاب‌ها و مقالات متعدّدی نوشته شده و حتی برخی از آن‌ها به ‌عنوان منبع درسی مدارس و دانشگاه‌ها معرفی شده‌اند و اغلب آن‌ها هم در این سال‌ها نقد و بررسی شده‌اند. در همین راستا، یکی از آخرین کتاب‌هایی که منتشر شده و در برنامة درسی دانشگاه فرهنگیان (مصوّب 1399)، به عنوان منبع اصلی درس عروض و قافیه، معرفی شده، کتاب «آموزش عروض و قافیه از دریچة پاسخ»، نوشتة روح‌الله هادی است. این کتاب در 213 صفحه و در قالب پانزده درس تدوین شده و نویسنده با این نگاه آن را تنظیم کرده که در یک نیمسال (پانزده الی شانزده هفته) تدریس شود و رویکردی تعلیمی داشته باشد. از آنجا که این کتاب همچنان در دانشگاه فرهنگیان تدریس می‌شود و در چند نوبت دیگر هم با همان شکل اولیة چاپ شده و نقدی بر آن نوشته نشده، نگارنده بر آن است تا در این مقاله، ضمن معرفی این کتاب، به 45 مورد از ابهامات و اشکالات آن بپردازد، به این امید مورد توجه نویسنده و ناشر واقع شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

A review on the book "Education of Prosody and Rhyme through the Gate of Question,

نویسنده English

asghar shahbazi
Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده English

In recent years, many books and articles have been written in the field of teaching Persian prose and rhyme, and some of them have even been introduced as teaching resources for schools and universities, and most of them have been reviewed in these years. In this regard, one of the latest books published and introduced in the curriculum of Farhangian University (approved 2019) as the main source for the course of prosody and rhyme is the book "Teaching Prosody and Rhyme from the Response Gate" written by Ruhollah Hadi. This book is compiled in 213 pages and in the format of fifteen lessons, and the author has arranged it to be taught in one semester (fifteen to sixteen weeks) and have an educational approach. Since this book is still taught in Farhangian University and has been published in the same original form on several other occasions and no criticism has been written on it, the author intends to introduce this book to 45 cases of ambiguity and to address its problems, in the hope that it will be noticed by the author and the publisher.

کلیدواژه‌ها English

  • criticism
  • prosody
  • rhyme
آهی، حسین (1357). بررسی جامعی در بحور شعر فارسی، تهران: مؤسسة مطبوعاتی خزر
خالقی مطلق، جلال .(1396). یادداشت‌های شاهنامة فردوسی، چاپ چهارم، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.
خانلری، پرویز .(1366). تاریخ زبان فارسی، چاپ سوم، تهران: نشر نو.
خانلری، پرویز .(1373). وزن شعر فارسی، چاپ ششم، تهران: توس.
سادات ناصری، سیدحسن .(1364). قافیه و صنایع معنوی، تهران: شرکت چاپ و نشر ایران.
سعدی، مصلح‌الدین .(1365). کلیات، تصحیح محمدعلی فروغی، چاپ پنجم، تهران: امیرکبیر.
شاه حسینی، ناصرالدین .(1368). شناخت شعر (عروض و قافیه). چاپ دوم، تهران: نشر هما.
شمس قیس رازی. (1360). المعجم فی معاییر اشعار العجم، به تصحیح علامه محمد قزوینی و مقابلة مدرس رضوی، چاپ سوم، تهران: زوار.
شمیسا، سیروس .(1360). «انتقاد از انتقاد»، مجلة نشر دانش، شمارة 5 و 6، صص 28- 33.
شمیسا، سیروس .(1372). «وزن در خون شاعر است: گفت‌وگو با دکتر سیوس شمیسا»، مجلة کیهان فرهنگی، شمارة 100، صص 70- 77.
فردوسی .(1396). شاهنامه، تصحیح جلال خالقی مطلق، چاپ چهارم، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.
فرزاد، مسعود. (1349). «عروض مولوی»، مجلة خرد و کوشش، دفتر اول، شیراز.
فرزاد، مسعود .(1349). «عروض رودکی»، مجلة خرد و کوشش، دفتر سوم، شیراز.
فرزاد، مسعود .(1349). «مجموعة اوزان شعر فارسی»، مجلة خرد و کوشش، دفتر چهارم، شیراز.
ماهیار، عباس .(1374). عروض فارسی (شیوه‏ای نو برای آموزش عروض و قافیه)، چاپ دوم، تهران: قطره.
نجفی، ابوالحسن .(1352). «اختیارات شاعری»، جنگ اصفهان، دفتر 10.
نجفی، ابوالحسن .(1355). «یک قاعدة منسوخ عروضی»، مجلة جستارهای نوین ادبی، شمارة 47، صص 587- 590.
نجفی، ابوالحسن .(1359). «دربارة طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی»، مجلة آشنایی با دانش، شمارة 7.
نجفی، ابوالحسن .(1380). «دربارة قاعدة قلب و چند نکتة عروضی دیگر»، نامة فرهنگستان، شمارة 18، صص 41- 49.
نجفی، ابوالحسن .(1386). «عروض قدیم در برابر عروض جدید»، نشریة گزارش فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران، شمارة 5، صص 62- 67.
نجفی، ابوالحسن .(1386). «طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی»، نشریة گزارش فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران، شمارة 5، صص 74- 99.
نجفی، ابوالحسن .(1393). «وزن دوری مشکلی که عروض قدیم آن را نادیده گرفته است»، مجلة نامة فرهنگستان، شمارة 52، صص 6- 18.
نجفی، ابوالحسن .(1394). اختیارات شاعری و مقاله‌های دیگر در عروض فارسی، تهران: نیلوفر.
نجفی، ابوالحسن .(1397). طبقه‏بندی وزن‏های شعر فارسی، به همت امید طبیب‏زاده، تهران: نیلوفر.
نجفی، ابوالحسن .(1401). وزن شعر فارسی (درس‌نامه)، به همت امید طبیب‌زاده، چاپ دوم، تهران: نیلوفر.
وحیدیان کامیار، تقی .(1352). «قافیه در شعر فارسی»، مجلة وحید، شمارة 113، صص 190- 198.
وحیدیان کامیار، تقی .(1357). بررسی وزن شعر عامیانه، تهران: آگاه.
وحیدیان کامیار، تقی .(1360). «بررسی اوزان دوری»، فرخنده پیام، مشهد.
وحیدیان کامیار، تقی .(1360). «اندیشیدن در قافیه»، مجلة نشر دانش، شمارة 4، صص 11- 14.
وحیدیان کامیار، تقی.(1363). «عروض فارسی برای رشتة فرهنگ و ادب»، نشریة دانشگاه انقلاب، شمارة 35، صص 30- 31.
وحیدیان کامیار، تقی .(1363). «نقدی بر کتاب عروض: کتاب درسی رشتة فرهنگ و ادب»، نشریة دانشگاه انقلاب، شمارة 35، صص 28- 29.
وحیدیان کامیار، تقی .(1363). «نقدی بر سومین کتاب عروض دبیرستان»، نشریة دانشگاه انقلاب، شمارة 45، صص 23- 25.
وحیدیان کامیار، تقی .(1364). «روش ساده در آموزش عروض»، مجلة رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شمارة 3، صص 36- 39.
وحیدیان کامیار، تقی .(1369). وزن و قافیة شعر فارسی، چاپ دوم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
وحیدیان کامیار، تقی .(1370). حرف‌های تازه در ادب فارسی، اهواز: جهاد دانشگاهی دانشگاه شهید چمران.
وحیدیان کامیار، تقی .(1370). «طرحی نو در آموزش قافیة شعر فارسی»، مجلة رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شمارة 25، صص 32- 35.
وحیدیان کامیار، تقی .(1372). «عروض و قافیة علمی»، مجلة کیهان فرهنگی، شمارة 104، صص 16- 18.
هادی، روح‏الله. (1395). آموزش عروض و قافیه از دریچة پرسش، چاپ دوم، تهران: سمت.
  • تاریخ دریافت 26 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 16 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 30 مرداد 1404