فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون

تحلیل داستان گردآفرید و سهراب و فبکی‌سازی آن به‌منظور بکارگیری در کلاس درس

10.22034/caat.2025.530264.1140

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی، ادبیات حماسی، دانشگاه آزاد مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده
داستان گردآفرید و سهراب از شاهنامة فردوسی یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های ادبیات حماسی ایران است که علاوه بر ارزش‌های ادبی و هنری، ظرفیت‌های بالایی در آموزش مفاهیم فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی در کلاس‌های درس دارد. این پژوهش با هدف تحلیل روایت این داستان و فبکی‌سازی آن یعنی تبدیل مفاهیم داستانی به موضوعات فلسفی برای کودکان و نوجوانان، صورت گرفته‌است. در تحقیق پیشِ‌رو، ابتدا عناصر اصلی داستان مورد نظر مانند شخصیت‌پردازی، تقابل‌های فکری و رفتاری و پیام‌های نهفته در روایت بررسی می‌شود. سپس، با بهره‌گیری از روش فَبک، ساختاری طراحی‌شده‌است که از طریق سؤال‌محوری، گفت‌وگوهای فلسفی و فعالیت‌های مشارکتی، دانش‌آموزان را به تفکر انتقادی، خلاقانه و مراقبتی دعوت می‌کند. نتایج این تحلیل نشان می‌دهد که داستان گردآفرید و سهراب به دلیل ویژگی‌هایی همچون شخصیت زن قهرمان (گردآفرید)، تقابل میان خرد و احساس و پیام‌های اخلاقی عمیق، می‌تواند بستری مناسب برای آموزش مهارت‌های تفکر و ارتقای ظرفیت‌های فرهنگی دانش‌آموزان باشد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است که در نهایت پیشنهادهایی عملی برای معلمان ارائه می‌دهد تا با استفاده از این داستان، محیطی پویا و جذاب برای یادگیری ایجاد کنند. نتایج نشان داد که با تمرکز بر این‌رهیافت، می‌توان به کودکان کمک کرد تا مفاهیم پیچیدة مراقبتی و فلسفی را به زبانی ساده و قابل فهم درک کنند و آن‌ها را در مواجهه با مسائل زندگی روزمره به کار برند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Analyzing the story of Gordafarid and Sohrab and P4C it in order to use it in the classroom

نویسندگان English

shiva khoshniyat 1
yahya ghaedi 2
1 PhD student in Persian Language and Literature, Epic Literature, Mashhad Azad University, Mashhad, Iran
2 Associate Professor, Department of Philosophy of Education, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده English

The story of GordAfrid and Sohrab from Ferdowsi's Shahnameh is one of the most prominent examples of Iranian epic literature, which, in addition to literary and artistic values, has high capacities in teaching cultural, moral and social concepts in classrooms. This research has been done with the aim of analyzing the narration of this story and P4C it, i.e. turning story concepts into philosophical topics for children and teenagers.In the present research, first, the main elements of the desired story such as characterization, intellectual and behavioral contrasts, and hidden messages in the narrative are examined. Then, using the P4C method, a structure is designed that invites students to think critically, creatively, and care through question-oriented, philosophical dialogues, and cooperative activities.The results of this analysis show that the story of GordAfrid and Sohrab can be a suitable platform for teaching thinking skills and improving the cultural capacities of students due to its features such as the female protagonist (GordAfrid), the contrast between reason and emotion, and deep moral messages.The research method is descriptive-analytical, which finally provides practical suggestions for teachers to use this story to create a dynamic and attractive environment for learning. The results showed that by focusing on this approach, it is possible to help children to understand the complex concepts of care and philosophy in a simple and understandable language and to use them in facing the problems of daily life.

کلیدواژه‌ها English

  • Lipman
  • Gardafrid
  • Sohrab
  • fabrication
  • children
حسن زاده، المیرا و یاحقی، محمد جعفر (1401) پژوهشی با عنوان طراحی روش خلاق برای آموزش شاهنامه به کودکان، جستارهای نوین ادبی، شماره 218: 51- 29.
حمیدی، علی (1392) بررسی چگونگی استفاده از داستا­ن­های شاهنامه در برنامه درسی فلسفه برای کودکان. استاد راهنما: یحیی قائدی، دانشکدة روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه خوارزمی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، مهر‌ماه 1392.
خالقی‌مطلق، جلال (1401)، زن در شاهنامه، برگردان از آلمانی: مریم رضایی، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار.
خالقی‌مطلق، جلال (1391)، یادداشت‌های شاهنامه، تهران: مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.
رشتچى، مژگان،(1389)، ادبیات داستانى کودکان و نقش آن در رشد تفکر. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال اول. شماره 2 : 37- 23.
شفائی، طاهره و قائدی، یحیی (1401)، بررسی تفکر مراقبتی و همبسته‌های آن در فلسفة اخلاقی، نشریة تأملات فلسفی، دانشگاه زنجان، دورة13، شمارة31، صص 248-223.
صادقی هاشم‌آبادی، محمد، و علوی، سیدمحمدکاظم. (1393). فلسفه برای کودکان. نشریه اسلام و پژوهش های تربیتی، دوره 6 شماره2.
فرامرز قراملکی، احد، (1380)، روش‌شناسی مطالعات دینی، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
فرامرزقراملکی، احد. (1384). مقایسه سبک­های لیپمن و برنی فر در فلسفه برای کودکان. اندیشه نوین دینی، 1(2)، 7-24.
فردوسی، ابوالقاسم (1369)، شاهنامه، به کوشش جلال خالقی‌مطلق، دفتر دوم، کالیفرنیا و نیویورک.
فردوسی، ابوالقاسم (1366)، شاهنامه، به کوشش جلال خالقی‌مطلق، دفتر یکم، نیویورک.
فیشر، رابرت (1387)، داستان‌هایی برای فکر‌کردن، ترجمة سید‌جلیل شاهری‌لنگرودی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
فیشر، رابرت(1998). آموزش و تفکر، ترجمة فروغ کیان‌زاده، چاپ دوم، اهواز: رسش.
قائدی، یحیی (1386)، امکان آموزش فلسفه به کودکان: چالش بر سر مفهوم فلسفه، فصلنامة مطالعات برنامة درسی، شمارة 7، زمستان 1386.
قائدی، یحیی (1395)، مبانی نظریة فلسفه برای کودکان، تهران: مرآت.
قائدی، یحیی و حمیدی، علی (1400)، داستان‌های شاهنامه و فلسفه برای کودکان، تهران: آواهیا.
قائدی، یحیی و سلطانی، سحر (1390)، فلسفة ویتگنشتاین و برنامة فلسفه برای کودکان P4C، تفکر و کودک، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دوم، شمارة اول، بهار و تابستان 1390، صص107-91.
لیپمن، متیو (1388)، «فلسفه برای کودکان و نوجوانان رویکرد جدیدی در فلسفه و تعلیم و تربیت»، فرهنگ، فلسفه برای کودکان و نوجوانان، ترجمة سعید ناجی، ش69، ص151176.
مدرسی، سعید(1393)، تبیین وتحلیل رویکردتفکر انتقادی درعرصه تعلیم وتربیت، پایان‌نامه کارشناسی ارشد،علوم تربیتی فلسفه‌ی تعلیم و تربیت اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی
ناجی سعید. فلسفه و کودکان(1383). گفتگوی سعید ناجی با متیو لیپمن. کتاب ماه (ادبیات و فلسفه). شماره 10.
ناجی،سعید( 1389)، فلسفه برای کودکان و تحول در نظام آموزش­و پرورش، اطلاعات حکمت و معرفت، خرداد 1389، سال پنجم، شمارة 3. 
ناجی، سعید (1389)، کندوکاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان (گفتگو با پیشگامان برنامة فبک)، ج1، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • تاریخ دریافت 23 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 01 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 09 شهریور 1404